Dringende maatregelen voor het basisonderwijs naar aanleiding van de coronacrisis – schooljaar 2021-2022

  • referentie
    BAO/2020/01
  • publicatiedatum
    22/05/2020
  • datum laatste wijziging
    08/02/2022
  • wettelijke basis
    Decreet van 4 februari 2022 tot het nemen van dringende maatregelen in het onderwijs naar aanleiding van de coronacrisis (IX)
  • In deze omzendbrief lichten we de dringende maatregelen toe die het Vlaams Parlement naar aanleiding van de coronacrisis op 2 februari 2022 voor het basisonderwijs genomen heeft voor het schooljaar 2021-2022.  Deze maatregelen moeten het maximaal mogelijk maken om het schooljaar 2021-2022 optimaal te organiseren.
  • Een aantal eerder genomen coronamaatregelen hebben nog effect op het schooljaar 2021-2022. Deze maatregelen blijven voor de volledigheid in deze omzendbrief opgenomen.  

1. Situering

De coronapandemie raakt ook dit schooljaar de scholen diep in hun werking en stelt hen voor grote uitdagingen. De bestaande regelgeving is niet voorzien op deze uitzonderlijke situatie.

Om het schooljaar 2021-2022 optimaal te kunnen organiseren, heeft het Vlaams Parlement op 2 februari 2022 een aantal maatregelen genomen (zie de punten 2.1 tot en met 2.4 en de punten 2.8 en 2.9). Deze maatregelen hebben alle een dringend karakter. Een aantal eerder genomen coronamaatregelen hebben nog effect op het schooljaar 2021-2022. Deze maatregelen blijven voor de volledigheid in deze omzendbrief opgenomen (zie de punten 2.5 tot en met 2.7).

2. Dringende maatregelen

2.1. Toelatingsvoorwaarden lager onderwijs

Omwille van de school- en klassluitingen door corona, met inbegrip van de verplichte sluiting de week voor de kerstvakantie, zullen er in dit schooljaar minder halve dagen zijn waarop kleuters kunnen aanwezig zijn op school. Dit zou ertoe kunnen leiden dat minder kleuters voldoen aan de toelatingsvoorwaarden voor het gewoon lager onderwijs, hoewel ze - wanneer dit mogelijk was - (bijna) altijd naar school zijn gegaan. 5-jarige kleuters moeten namelijk 290 halve dagen daadwerkelijk aanwezig zijn op school om automatisch toegelaten te worden tot het lager onderwijs. Alle afwezigheden op school omwille van collectieve maatregelen, zoals klassen in quarantaine of gesloten scholen, worden daarom als ‘daadwerkelijke aanwezigheden’ beschouwd en worden meegeteld om aan de toelatingsvoorwaarden lager onderwijs te voldoen.

Leerlingen die geen 290 halve dagen aanwezig waren op school, kunnen worden toegelaten tot het gewoon lager onderwijs mits gunstig advies van de klassenraad kleuter onderwijs, of indien de klassenraad kleuteronderwijs een negatief advies geeft, na een gunstige beslissing van de klassenraad lager onderwijs. Meer info vindt u in de omzendbrief BaO/2001/10 van 10/08/2001 (vlaanderen.be).

2.2. Schoolreglement

In een context van stijgende coronacijfers worden scholen geconfronteerd worden met besmettingen en quarantaines bij individuele leerlingen, klassen en leraren, of zelfs met een noodgedwongen sluiting van de volledige school. Hierdoor zullen scholen soms de evaluatieopdrachten noodgedwongen verplaatsen.

Het wijzigen van de manier waarop de evaluaties worden afgenomen vereist in principe echter een ingrijpen op het schoolreglement. Scholen krijgen daarom tijdens het schooljaar 2021-2022 opnieuw de mogelijkheid om in te grijpen in de in het schoolreglement opgenomen evaluatiebepalingen, zonder akkoord van de ouders en voor dit schooljaar. De maatregelen worden wel vooraf overlegd met de schoolraad en onderhandeld met de lokale personeelsvertegenwoordiging, indien er gevolgen zijn voor het personeel. 

Ook de wijze van inzage in de evaluatiegegevens en de toelichting bij de evaluatiegegevens zijn opgenomen in het schoolreglement, maar omwille van de epidemiologische situatie kan het zijn dat hiervan moet worden afgeweken.

De wijziging van het schoolreglement wordt schriftelijk of digitaal naar de ouders gecommuniceerd.

2.3. Inschrijven en aanmelden voor het schooljaar 2021-2022 en het schooljaar 2022-2023

2.3.1. Inschrijvingen

- Inschrijvingen waarvoor de fysieke aanwezigheid van de ouders of leerlingen vereist is, worden opgeschort als de veiligheidsmaatregelen naar aanleiding van de coronacrisis dit vereisen. Tijdens deze periode zijn alleen inschrijvingen op afstand mogelijk (bv. digitaal, telefonisch). Respecteer altijd de chronologie van de inschrijvingen.

- Als de veiligheidsmaatregelen naar aanleiding van de coronacrisis dat toestaan, kunnen de inschrijvingen van toegewezen leerlingen na een aanmeldingsprocedure op afspraak gebeuren. Ook inschrijvingen die starten voor de eerste schooldag van maart in scholen die geen leerlingen weigeren, kunnen op afspraak.

- Het formaliseren van de inschrijving kan op afstand en elektronisch.

2.3.2. Aanmelden

Aanmelden betekent dat ouders vooraf kenbaar maken in welke school of scholen ze hun kind willen inschrijven, waarbij een volgorde in keuze wordt aangegeven. De beschikbare plaatsen worden dan toegekend aan de hand van bepaalde criteria. Meer info over aanmelden: zie de omzendbrief inschrijvingsrecht basisonderwijs.

Er is ook een mogelijkheid om na 15 november 2021 een voorstel tot aanmeldingsprocedure in te dienen. Dan kon tot uiterlijk 31 januari 2022 een voorstel tot aanmeldingsprocedure worden ingediend bij de Commissie inzake Leerlingenrechten (CLR).

- Er geldt dan wel een verkorte beroepsprocedure. Initiatiefnemers die geen goedkeuring krijgen van de CLR op uiterlijk 11 februari hebben tijd tot 11 maart 2022 om ofwel een aangepast dossier in te dienen bij de Commissie inzake Leerlingenrechten, ofwel om het dossier voor te leggen aan de Vlaamse Regering.

- Een voorstel ingediend uiterlijk op 31 januari 2022 moet rekening houden bij het bepalen van de start en de duur van de aanmeldingsperiode of alle deelperiodes met de mogelijkheid van een negatief besluit door de CLR.

Indien scholen na 31 januari 2022 alsnog de inschrijvingen willen laten voorafgaan door een aanmeldingsprocedure is dit eveneens mogelijk. Scholen kunnen alsnog een aanmeldingsprocedure aan de hand van een standaarddossier opstarten voor de inschrijvingen voor het schooljaar 2022-2023. Een andere mogelijkheid is dat ze aansluiten bij een reeds bestaande procedure.

Meld dit dan wel steeds bij de CLR.

2.3.3. Leerlingen weigeren

Als een leerling niet kan worden ingeschreven bezorg je gedurende het schooljaar 2021-2022 een mededeling van niet-gerealiseerde inschrijving, zie de omzendbrief inschrijvingsrecht basisonderwijs.

Weigeringen kunnen ook elektronisch aan de ouders bezorgd worden.

Weigeringen moeten worden gemeld via het schoolsoftwarepakket aan AGODI.

2.3.4. Termijn inschrijving onder ontbindende voorwaarde

Leerlingen met een verslag die ingeschreven zijn onder ontbindende voorwaarde gedurende het schooljaar 2021-2022 zijn na het verstrijken van de termijn van 60 kalenderdagen definitief ingeschreven, ook als er door de veiligheidsmaatregelen i.v.m. corona (of omwille van een andere reden) niet altijd fysieke lesbijwoning mogelijk was. Indien de school pas nadat de inschrijving reeds gerealiseerd werd, kennis neemt van een verslag, start de termijn van de 60 kalenderdagen op de dag van de kennisneming.

2.4. Mogelijkheid tot opmaak van een tijdelijk verslag (buitengewoon onderwijs en individueel aangepast curriculum)

In eerdere coronadecreten werden de centra voor leerlingenbegeleiding reeds de mogelijkheid gegeven om tijdelijke verslagen op te maken voor toegang tot een individueel aangepast curriculum (IAC) in het gewoon onderwijs of voor toegang tot het buitengewoon onderwijs, als de CLB’s er door de coronacrisis niet in slagen om tijdig over een medische/classificerende diagnose te beschikken. CLB’s zijn daarvoor immers deels afhankelijk van externe diagnostische centra. Aangezien de coronacrisis een druk blijft leggen op de CLB’s, wordt de maatregel tot opmaak van tijdelijke verslagen verlengd. CLB’s kunnen in het schooljaar 2021-2022 en met het oog op de start van het schooljaar 2022-2023 tijdelijke verslagen opmaken.

Dit kan dus:

- voor de inschrijving in het buitengewoon onderwijs;

- voor de opstart van een individueel aangepast curriculum (IAC) in het gewoon onderwijs;

- wanneer een type gewijzigd moet worden voor een leerling die al over een verslag beschikt.

In de loop van het schooljaar 2022-2023 kan het CLB het HGD-traject verder afronden met de diagnose en wordt het een definitief verslag.

2.5. Attestwijziging gedurende het schooljaar

Ook in het schooljaar 2020-2021 kon de coronacrisis een impact hebben op de kwaliteit van de handelingsgerichte diagnostische trajecten die gelopen worden om een verslag op te maken voor toegang tot het buitengewoon onderwijs of tot een individueel aangepast curriculum in het gewoon onderwijs. De genomen veiligheidsmaatregelen leidden er soms toe dat dat externe diagnostische centra in de loop van het schooljaar 2020-2021 niet in de mogelijkheid waren om tijdig classificerende diagnoses af te leveren.

Daardoor zou in de loop van het schooljaar 2021-2022 kunnen blijken dat een leerling verkeerd is georiënteerd. Om hieraan tegemoet te komen, maken we het mogelijk om ook doorheen het schooljaar 2021-2022 attestwijzigingen door te voeren.

2.6. Hertellen voor scholen buitengewoon basisonderwijs op de eerste schooldag van oktober

Door de coronacrisis waren fysieke inschrijvingen niet altijd mogelijk. Scholen hebben daardoor meer dan anders digitaal laten aanmelden.

De gezamenlijke aanmeldingsprocedures hebben in sommige regio’s duidelijk gemaakt dat scholen voor buitengewoon basisonderwijs kampen met een groot capaciteitsprobleem.

Om dat op te vangen kunnen scholen voor buitengewoon basisonderwijs in het schooljaar 2021-2022 hertellen voor de berekening van de lestijden volgens de schalen en de uren volgens de richtgetallen.

Er wordt geteld op de eerste schooldag van oktober 2021 als de school op die dag een hoger aantal lestijden volgens de schalen en/of uren volgens de richtgetallen genereert dan op basis van de eerste schooldag van februari 2021.

De hertelling op de eerste schooldag van oktober 2021 geldt niet voor de berekening van andere omkadering en de werkingsmiddelen.

De hertelling maakt het voor scholen voor buitengewoon basisonderwijs mogelijk om een capaciteitsverhoging te realiseren. Daarmee kunnen ze op korte termijn een capaciteitsprobleem oplossen.

2.7. Verlenging ondersteuningsmodel met een extra schooljaar

Momenteel wordt werk gemaakt van de decretale vertaling van de conceptnota leersteun. Ten gevolge van de COVID-19 pandemie is het traject ter voorbereiding en opmaak van een nieuw leersteundecreet vertraagd. Om voor het onderwijsveld, dat nu ook zelf volop prioriteit dient te leggen bij het zo goed mogelijk opvangen van de corona-crisis, voldoende tijd te voorzien om een nieuw leersteundecreet en definitief ondersteuningsmodel te implementeren, is het huidige ondersteuningsmodel in het schooljaar 2021-2022 verlengd.

2.8. Geen herevaluatie basisaanbod in het schooljaar 2021-2022

Voor leerlingen die in het buitengewoon basisonderwijs type basisaanbod zijn ingeschreven, moet er op het einde van het tweede schooljaar na de inschrijving en bij verlenging van de inschrijving telkens opnieuw na een periode van twee schooljaren een herevaluatie van de inschrijving gebeuren. Het doel van die herevaluatie is na te gaan of de leerling de overstap naar het gewoon onderwijs kan maken om daar het gemeenschappelijke curriculum of een individueel aangepast curriculum te volgen, of als dat niet mogelijk is, ingeschreven blijft in het buitengewoon onderwijs. De bovengenoemde herevaluatie wordt uitgevoerd door het CLB.

In het licht van de COVID-crisis zijn de CLB’s belast met heel wat andere taken en is er een toegenomen vraag aan ondersteuning van leerlingen op het vlak van leren en psychosociaal welbevinden. Daarom willen we centra in het schooljaar 2021-2022 niet extra belasten met deze herevaluatie. Deze bepaling is een verlenging van de bestaande maatregel voor het schooljaar 2020-2021.  

De herevaluatie kan nog wel worden uitgevoerd op verzoek van de school, de leerling, de ouders of op eigen initiatief van het CLB.

Dit betekent dat:

- voor de leerlingen die in het buitengewoon basisonderwijs blijven hun inschrijving automatisch met twee schooljaren verlengd wordt, zonder dat de motivatie van het CLB in het verslag of in een addendum bij het verslag moet worden opgenomen;

- als ouders er voor kiezen hun kind opnieuw in te schrijven in het gewoon onderwijs, kan dat op basis van het bestaande verslag als de leerling in het gewoon onderwijs een IAC gaat volgen. Maakt de leerling de overstap naar het gewoon onderwijs om het gemeenschappelijk curriculum te volgen dan bekijkt het CLB of het verslag moet opgeheven worden of vervangen door een gemotiveerd verslag;

- wanneer CLB’s, scholen en ouders het proces van de herevaluaties al opgestart hadden, kunnen ze deze afronden indien ze dat wensen, ze zijn daar evenwel niet toe verplicht. De centra brengen scholen en ouders daar best van op de hoogte.

2.9. Tijdelijk behoud rechtsgeldigheid van gemotiveerd verslag bij overgang van basisonderwijs naar secundair onderwijs.

De centra voor leerlingenbegeleiding (CLB’s) geven aan dat ze ten gevolge van de bijkomende opdrachten in het kader van de beheersing van de coronapandemie een achterstand hebben opgelopen bij de opmaak van gemotiveerde verslagen voor leerlingen die op 1 september 2021 de overstap maakten van het basisonderwijs naar het secundair onderwijs. Voor leerlingen die beschikken over een gemotiveerd verslag met het oog op ondersteuning vanuit het ondersteuningsmodel in het basisonderwijs, moet bij de overgang naar het secundair onderwijs een nieuw gemotiveerd verslag opgemaakt worden, dat geënt is op de situatie van het secundair onderwijs. Zonder dat gemotiveerd verslag kunnen ze geen aanspraak maken op ondersteuning. Met het decreet van 25 juni 2021 tot het nemen van dringende tijdelijke maatregelen in het onderwijs naar aanleiding van de coronacrisis (VIII) kregen de centra voor leerlingenbegeleiding van de scholen voor secundair onderwijs meer tijd om die nieuwe gemotiveerde verslagen op te maken. Er werd geregeld dat de gemotiveerde verslagen die opgemaakt zijn in het basisonderwijs, rechtsgeldig bleven om ondersteuning aan te vragen voor leerlingen die op 1 september 2021 overstapten naar het secundair onderwijs op voorwaarde dat er nog steeds nood is aan ondersteuning en de inzet van compenserende of dispenserende maatregelen, of dat specifieke expertise vanuit het buitengewoon onderwijs type basisaanbod, 2, 3, 4, 6, 7 of 9 vereist is. Is dat niet het geval dan moet het CLB het gemotiveerd verslag opheffen.

De centra voor leerlingenbegeleiding van de secundaire scholen kregen tot uiterlijk 31 december 2021 om de nieuwe gemotiveerde verslagen op te maken. Omwille van de verslechterde situatie geven we de centra hiervoor de tijd tot uiterlijk 1 september 2022. Vanaf 1 september 2022 vervalt de rechtsgeldigheid van het gemotiveerde verslag van het basisonderwijs.