Dringende tijdelijke maatregelen voor het basisonderwijs naar aanleiding van de coronacrisis

  • referentie
    BAO/2020/01
  • publicatiedatum
    22/05/2020
  • datum laatste wijziging
    16/07/2020
  • wettelijke basis
    Decreet van 8 mei 2020 tot het nemen van dringende tijdelijke maatregelen in het onderwijs naar aanleiding van de coronacrisis
  • wettelijke basis
    Bijzonder decreet van 8 mei 2020 tot dringende, tijdelijke afwijking van het bijzonder decreet van 14 juli 1998 betreffende het gemeenschapsonderwijs naar aanleiding van de coronacrisis, wat de leerlingenevaluatie betreft
  • wettelijke basis
    Decreet van 29 mei 2020 tot het nemen van dringende tijdelijke maatregelen in het onderwijs naar aanleiding van de coronacrisis (II)
  • wettelijke basis
    Decreet van 17 juli 2020 tot het nemen van dringende tijdelijke maatregelen in het onderwijs naar aanleiding van de coronacrisis (III) en tot wijziging van de Codificatie sommige bepalingen voor het onderwijs van 28 oktober 2016
  • wettelijke basis
    Besluit van de Vlaamse Regering van 8 mei 2020 houdende diverse dringende maatregelen in onderwijs ingevolge COVID-19
  • wettelijke basis
    Besluit van de Vlaamse Regering van 12 juni 2020 tot toekenning van extra werkingsbudget voor de scholen van het gewoon en buitengewoon basis- en secundair onderwijs en van het deeltijds beroepssecundair onderwijs, ter compensatie van geannuleerde schooluitstappen en -reizen en gederfde inkomsten en aan de studentenvoorzieningen van de hogeronderwijs instellingen ingevolge COVID-19
  • wettelijke basis
    Ministerieel besluit van 13 juli 2020 over de uitvoeringsbepalingen van het decreet van 8 mei 2020 tot het nemen van dringende en tijdelijke maatregelen in het onderwijs naar aanleiding van de coronacrisis i.v.m. de inschrijvingen in scholen
  • In deze omzendbrief lichten we de dringende tijdelijke maatregelen toe die het Vlaams Parlement en de Vlaamse Regering voor het basisonderwijs genomen hebben, naar aanleiding van de coronacrisis.
  • Deze maatregelen moeten het mogelijk maken om het schooljaar 2019-2020 ordentelijk af te ronden en het nieuwe schooljaar 2020-2021 goed op te starten.

1. Situering

De coronapandemie raakt ook de scholen diep in hun werking en stelt hen voor grote uitdagingen. De bestaande regelgeving is niet voorzien op deze uitzonderlijke situatie.

Om de rest van het schooljaar 2019-2020 ordentelijk te kunnen afronden en het nieuwe schooljaar 2020-2021 goed te kunnen laten opstarten, hebben het Vlaams Parlement en de Vlaamse Regering enkele maatregelen genomen. Ze hebben alle een dringend en tijdelijk karakter.

Hierna vindt u deze maatregelen voor het basisonderwijs.

2. Dringende tijdelijke maatregelen

2.1. Extra middelen voor ICT

Er komt een bijkomende werkingstoelage voor ICT voor een bedrag van 4.338.500 euro. Deze middelen zijn bestemd voor de kosten die de scholen in het basis- en secundair onderwijs gemaakt hebben in de eerste fase van de coronamaatregelen vanaf 16 maart en bij de heropstart vanaf 18 mei 2020 (met proeffase vanaf 15 mei). Scholen hebben sterk ingezet op afstandsonderwijs, wat hen verplicht heeft om onverwachte bijkomende uitgaven inzake ICT te doen.

Het gewogen aantal leerlingen in het basis- of secundair onderwijs x de coëfficiënt voor de extra werkingsmiddelen is gelijk aan het aantal extra werkingsmiddelen. Voor het basis- en secundair onderwijs wordt een extra coëfficiënt van 3,0698 per gewogen leerling toegekend. De weging van de leerlingen gebeurt conform punt 2.1. van de omzendbrief ‘Mededeling betreffende ICT-coördinatie : maatregelen vanaf het schooljaar 2005-2006’. De betaling van deze middelen gebeurt voor eind mei.

De bijkomende middelen kunnen ook gebruikt worden tijdens het eerste semester van het schooljaar 2020-2021, bijvoorbeeld voor het aanstellen van ICT-coördinatoren.

2.2. Extra middelen ter compensatie van gederfde inkomsten en geannuleerde schooluitstappentijdens schooljaar 2019-2020

Om basisscholen financieel te compenseren voor gederfde inkomstenen voor geannuleerde schooluitstappen, worden er extra werkingsmiddelen voorzien voor een bedrag van 2,429 mioeuro.Door de coronacrisis zijn vele schooluitstappen en -reizen die gepland waren tijdens het voorjaar 2020 geannuleerd. Om ouders financieel te compenseren voor uitgaven die reeds zijn gemaakt voor geannuleerde schooluitstappen, kunnen scholen de extra werkingsmiddelen aanspreken. Scholen moeten een vergoedingssysteem uitwerken voor kosten die ouders hebben gemaakt voor deze extramurosactiviteiten . Ze hebben de mogelijkheid om zelf te beslissen hoe ze met de extra middelen omgaan, bv. verrekening van bedragen op schoolfacturen, terugbetalingen aan ouders, etc.

De berekening gebeurt op basis van een forfaitair bedrag per leerling lager onderwijs van 5,16 euro voor het gewoon en het buitengewoon lager onderwijs. Het aantal financierbare leerlingen op 1 februari 2020 wordt in rekening genomen. De extra werkingsmiddelen werden uitbetaald aan de schoolbesturen in juli 2020.

2.3. Extra middelen voor de gemaakte onkosten bij de heropstart van de scholen

De heropstart van scholen ging gepaard met extra kosten om voor een veilige schoolomgeving te zorgen. Daarom worden in het basisonderwijs extra werkingsmiddelen voorzien voor een bedrag van 16,622 mio euro.

Dit extra budget wordt toegekend voor de aankoop van mondmaskers, voor de aankoop van het nodige poetsmateriaal, voor de inzet van extra poetspersoneel en voor de aankoop van ander materiaal m.b.t. de hygiëne- en veiligheidsmaatregelen.

De berekening gebeurt op basis van een forfaitair bedrag per leerling van 22,21 euro voor het gewoon basisonderwijs en 32,34 euro voor het buitengewoon basisonderwijs. Het aantal financierbare leerlingen op 1 februari 2020 wordt in rekening genomen.

2.4. Inschrijven en aanmelden

2.4.1. Aanmelden voor schooljaar 2020-2021

Scholen die dit willen kunnen alsnog de inschrijvingen laten voorafgaan door een aanmeldingsprocedure. Voor dit laatste werd uitzonderlijk geregeld dat scholen alsnog een aanmeldingsprocedure kunnen opstarten voor de inschrijvingen voor schooljaar 2020-2021 of aansluiten bij een reeds bestaande procedure.

Ook scholen die reeds aanmeldden kunnen de procedure nog aanpassen zodat ze nog zoveel als mogelijk ouders kunnen bereiken.

Meer informatie over het opstarten van een aanmeldingsprocedure is opgenomen op de webpagina van de Commissie inzake Leerlingenrechten.

Om scholen hiervoor voldoende tijd te geven, is de periode om aangemelde leerlingen in te schrijven (het 'omzetten van een gunstige toewijzing in een inschrijving') aangepast van 15 schooldagen naar 14 kalenderdagen en de periode om opgeviste leerlingen in te schrijven (leerlingen wiens recht op inschrijving mogelijk wordt omdat andere leerlingen hun recht op inschrijving komt te vervallen), aangepast van 5 schooldagen naar 5 kalenderdagen. Dit geeft scholen de nodige tijd en de inschrijvingen kunnen gedeeltelijk doorlopen in de vakantie, zo nodig/wenselijk. Deze regelgeving schept de mogelijkheid, scholen beslissen dit uiteraard zelf.

2.4.2. Inschrijvingen voor schooljaar 2019-2020 en 2020-2021

Inschrijvingen gebeuren niet-fysiek. Wachtrijen en kampeertoestanden kunnen niet. Daarom zijn naar aanleiding van de coronacrisis alle fysieke inschrijvingen opgeschort. De inschrijvingen voor het lopende schooljaar (2019-2020) en volgend schooljaar (2020-2021) dienen niet-fysiek (bijvoorbeeld digitaal) te verlopen tot en met 31 augustus 2020.

Wanneer een leerling niet kan worden ingeschreven, maakt de school – conform de regelgeving van het inschrijvingsrecht – een mededeling van niet-gerealiseerde inschrijving op.

Start je school met digitaal inschrijven, neem dan volgende richtlijnen in acht:

Communiceer zo breed mogelijk. Maak de start van de digitale inschrijvingen breed bekend. Communiceer met zoveel mogelijk partners en via verschillende kanalen (andere scholen in de gemeente, CLB, doelgroeporganisaties, website, sociale media, gemeentelijke infokanalen, affiche aan de schoolpoort …).

Voorzie een performant systeem, waarin de chronologie kan aangetoond worden in geval van betwisting.

Voorzie ondersteuning voor ouders, bv. telefonisch en bezorg schoolreglementen per post aan ouders waar nodig.

Stuur ouders steeds een bevestiging van de inschrijving per mail of brief.

Hou ook rekening met:

Als je school in LOP-gebied ligt:

  • maak je hierover eerst afspraken in het LOP.
  • respecteer dan de regels rond de voorrangsgroepen.

Verwacht je capaciteitsproblemen? Kies dan voor aanmelden (cf. 2.2.1).

De eerste kennisgeving van een ouder/leerling dat hij/zij wil inschrijven is het moment dat geregistreerd wordt in het inschrijvingsregister. Na deze kennisgeving, kan de verdere afhandeling van de inschrijving op een later tijdstip of alternatieve wijze (bv. via post) in orde gebracht worden.

Een leerling is definitief ingeschreven als de ouders het pedagogisch project en het school- of centrumreglement voor akkoord hebben ondertekend. Dit moet nu ook op een niet-fysieke manier (digitale handtekening, post, scan…). Scholen hebben daarbij ook bijzondere aandacht voor ouders die geen toegang hebben tot digitale middelen, die bepaalde competenties missen of die door ziekte of om andere redenen de mogelijkheid niet hebben om documenten te bezorgen. Ze geven ouders dus voldoende tijd en mogelijkheden.

De eerste kennisgeving (bv. per telefoon) van een ouder/leerling dat hij/zij wil inschrijven wordt aanzien als het moment dat geregistreerd wordt in het inschrijvingsregister. Na deze kennisgeving, kan de formele inschrijving op een later tijdstip of alternatieve wijze (bv. via post) in orde gebracht worden.

Een school kan uitzonderlijk ouders en (kandidaat)-leerlingen op school ontvangen (max. 3 personen tegelijk) voor bv. een rondleiding, onthaal- of oriënteringsgesprek. Deze contacten zijn uitzonderlijk: als er geen leerlingen op school zijn, op individuele afspraak, met maximum 3 personen, volgens de veiligheids- en hygiënemaatregelen en enkel voor wie verminderde toegang heeft tot digitale alternatieven. Opendeurdagen zijn niet mogelijk.

Voor de inschrijvingen voor het schooljaar 2019-2020 en voor het schooljaar 2020-2021, is het ook mogelijk dat de mededeling niet-gerealiseerde inschrijving elektronisch wordt meegedeeld aan de ouders. 

2.4.3. Inschrijven na de aanmeldingen

Alle inschrijvingen dienen vanop afstand te gebeuren tot en met 31 augustus 2020.

Er is één uitzondering die beperkt kan toegelaten worden: ouders die, na aanmelden, een gunstige toewijzing willen omzetten in een inschrijving en voor wie digitaal inschrijven om één of andere reden moeilijk is, kunnen op afspraak komen bij de school om hun inschrijving te realiseren vanaf 25 mei 2020. Dit is steeds opindividuele afspraak, met maximaal 3 personen, en volgens de geldende veiligheidsmaatregelen. Zo’n contacten zijn enkel bedoeld voor wie verminderde toegang heeft tot digitale alternatieven.

Het recht op inschrijving van een gunstig gerangschikte leerling (in een school die uiterlijk op 25 mei klaar was met aanmelden) wordt behouden minstens tot en met 1 juni 2020. Een school kan ook beslissen dat het recht op inschrijving voor gunstig gerangschikte leerlingen langer behouden blijft, uiterlijk tot en met 7 juli 2020.

Ook voor de zogenaamde vrije inschrijvingsperiode zijn alle fysieke inschrijvingen opgeschort tot en met 31 augustus 2020.

2.4.4. Inschrijving onder ontbindende voorwaarde voor leerlingen met een verslag

Leerlingen met een verslag voor toegang tot het buitengewoon onderwijs of tot een individueel aangepast curriculum (IAC) worden in het gewoon onderwijs ingeschreven onder ontbindende voorwaarde. De school start dan een overlegprocedure om tot een beslissing te komen of de aanpassingen die voor de leerling nodig zijn om het gemeenschappelijk curriculum of een individueel aangepast curriculum te volgen, proportioneel of disproportioneel zijn.

Als de school oordeelt dat de aanpassingen die voor de leerling nodig zijn disproportioneel zijn, dan wordt de inschrijving ontbonden op het moment dat de leerling in een andere school kan worden ingeschreven en uiterlijk een maand, vakantieperiodes niet inbegrepen, na de kennisgeving van de disproportionaliteit.

Door de huidige omstandigheden is een inschrijving in een nieuwe school moeilijker of zo goed als onmogelijk. Als er geen nieuwe school kan gevonden worden kan de leerling toch op de school ingeschreven blijven tot het einde van het schooljaar. De leerling kan pas op 31 augustus 2020 worden uitgeschreven.

De tijdelijke maatregel impliceert dat de leerling in de school die tot ontbinding beslist, de lessen mag blijven volgen en in aanmerking komt voor de studiebekrachtiging op het einde van het schooljaar.

Deze bepaling heeft terugwerkende kracht tot 1 februari 2020. Dit betekent dat de beslissingen tot ontbinding van inschrijving die vanaf die datum werden genomen en waarbij de leerling sindsdien nog niet in een andere school kon worden ingeschreven, ook onder deze maatregel vallen. Die leerlingen kunnen terug de lessen op school volgen, rekening houdend met de wijze van opstart, en in aanmerking komen voor de studiebekrachtiging op het einde van het schooljaar.

2.5. Evaluatiemaatregelen

2.5.1. Getuigschrift basisonderwijs

Om na de heropstart van de scholen de onderwijstijd nog ten volle te kunnen benutten, mogen scholen dit schooljaar het getuigschrift basisonderwijs tot uiterlijk 7 juli 2020 uitreiken, in plaats van uiterlijk op 30 juni 2020. Daarover moet vooraf wel met het personeel overlegd worden.

Wordt het getuigschrift basisonderwijs na 30 juni uitgereikt, dan moet ook de termijn waarbinnen ouders in beroep kunnen gaan met evenveel dagen verschoven worden.

Uitzonderlijk kunnen leerlingen die dit schooljaar geen getuigschrift basisonderwijs behalen, volgend schooljaar toch toegelaten worden tot het eerste leerjaar A van de eerste graad van het secundair onderwijs. Omgekeerd kunnen leerlingen die dit schooljaar een getuigschrift basisonderwijs halen, uitzonderlijk toch toegelaten worden tot het eerste leerjaar B van de eerste graad van het secundair onderwijs. In beide gevallen moet er een gunstige beslissing van de toelatingsklassenraad secundair onderwijs zijn en de ouders moeten akkoord gaan.

2.5.2. Evaluatiemaatregelen in het schoolreglement

Omwille van de uitzonderlijke omstandigheden mogen scholen voor de rest van het schooljaar afwijken van de evaluatiemaatregelen zoals opgenomen in het schoolreglement. Het kan dan gaan om zaken zoals de vorm van evalueren, de frequentie, … Deze afwijkingen moeten aan de ouders gecommuniceerd worden. Uitzonderlijk moeten de wijzigingen aan het schoolreglement niet voor akkoord aan de ouders voorgelegd worden. Deze wijzigingen aan het schoolreglement moeten uitzonderlijk ook niet met de schoolraad overlegd worden. Ze moeten wel aan de schoolraad gecommuniceerd worden.

Het is belangrijk dat de wijzigingen aan de evaluatiemaatregelen wel met het personeel overlegd worden. De wijzigingen mogen ook geen afbreuk doen aan de essentiële rechten van de leerlingen (zoals het recht op motivering bij een negatieve beslissing, het recht op beroep…).

2.5.3. Examens bij de examencommissies voor het getuigschrift basisonderwijs

Uitzonderlijk kunnen de examenscholen voor het getuigschrift basisonderwijs de examens organiseren alsook de getuigschriften uitreiken tot eind augustus 2020 (in plaats van tot eind juni 2020).

2.6. Gevalideerde proeven

Scholen kunnen dit schooljaar uitzonderlijk zelf kiezen of ze de gevalideerde proeven, normaal gezien verplicht voor drie leergebieden, afnemen. De school neemt de beslissing hierover na overleg met het personeel.

2.7. Uitsluiten van leerlingen

Leerlingen die sinds 1 februari 2020 als tuchtsanctie definitief uitgesloten zijn kunnen het door de uitzonderlijke omstandigheden moeilijk hebben om een nieuwe school te vinden. Daarom mogen zij dit schooljaar uitzonderlijk toch in de school ingeschreven blijven tot het eind van het schooljaar. Op die manier behouden ze het recht om de lessen te volgen en om geëvalueerd te worden. De school beslist wel zelf onder welke vorm dit kan (bijvoorbeeld vanop afstand).

Leerlingen die wel een nieuwe school vinden mogen uiteraard in de nieuwe school ingeschreven worden.

2.8. Mogelijkheid tot opmaak van een tijdelijk verslag (buitengewoon onderwijs en individueel aangepast curriculum)

Voor de opmaak van verslagen met het oog op een inschrijving in het buitengewoon onderwijs of een individueel aangepast curriculum (IAC) in het gewoon onderwijs is voor verschillende types (externe) diagnostiek vereist.

De kans bestaat dat CLB’s door de coronamaatregelen geen beroep kunnen doen op een dienst voor externe diagnostiek. Hierdoor kunnen ze niet tijdig beschikken over een diagnose wanneer ze een verslag willen opmaken voor een leerling en is het mogelijk dat sommige handelingsgerichte diagnostische trajecten (HGD) nog niet tot een definitief besluit kunnen komen.

Om daaraan tegemoet te komen is er tijdelijk de mogelijkheid om met het oog op de start van het schooljaar 2020-2021 een tijdelijk verslag op te maken. Dit kan tot en met 31 augustus 2020:

  • voor de inschrijving in het buitengewoon onderwijs;
  • voor de opstart van een IAC in het gewoon onderwijs;
  • wanneer een type gewijzigd moet worden voor een leerling die al over een verslag beschikt.

Voor de opmaak van het tijdelijk verslag kan het sjabloon van het verslag worden gebruikt, met inbegrip van de aanduiding van een type. Alleen kan dat op het moment dat het tijdelijk verslag wordt opgemaakt, nog niet onderbouwd worden met een externe classificerende diagnose. Het CLB zorgt voor een goede communicatie met de leerling, de ouders en de school over de typologie die werd bepaald.

In de loop van het schooljaar 2020-2021 moet het HGD-traject afgerond worden. Na de toekenning van de juiste diagnose wordt het tijdelijk verslag omgezet in een definitief verslag. Als een diagnose uitblijft, zal het tijdelijk verslag van rechtswege opgeheven worden met het oog op het schooljaar 2021-2022.

Een tijdelijk verslag heeft dezelfde rechtsgevolgen als een verslag, zoals de inschrijving onder ontbindende voorwaarde in het gewoon onderwijs.

Het tijdelijke verslag is mogelijk voor alle types waarvoor een diagnose vereist is en dient alleen voor een goede opstart van het schooljaar 2020-2021. Het staat los van het al bestaande, voorlopige verslag type 3.

2.9. Attestwijziging gedurende het schooljaar

De coronacrisis kan een impact hebben op de kwaliteit van de handelingsgerichte diagnostische trajecten die gelopen worden om een verslag op te maken voor toegang tot het buitengewoon onderwijs of tot een individueel aangepast curriculum in het gewoon onderwijs. Daardoor zou in de loop van het schooljaar 2020-2021 kunnen blijken dat een leerling verkeerd is georiënteerd.

Om hieraan tegemoet te komen, is het mogelijk om doorheen het schooljaar 2020-2021 attestwijzigingen te doen zodat die leerlingen naar een ander type of opleidingsvorm kunnen overgaan.

2.10. Type 5-scholen

Voor de berekening van de omkadering en werkingsmiddelen en de toepassing van de rationalisatieregels voor het schooljaar 2021-2022 stelt er zich voor de type 5-scholen een probleem. Deze scholen tellen op basis van de gemiddelde aanwezigheid op jaarbasis. De coronamaanden hebben een zeer nadelig effect op dit gemiddelde. Daarom komt er een alternatieve tweetrapsregeling:

  • voor de berekeningen voor het schooljaar 2021-2022 komt er eenmalig een telperiode waar de coronamaanden buiten vallen (telperiode september 2020–januari 2021);
  • elke type 5-school krijgt minimaal de omkadering en de werkingsmiddelen voor het schooljaar 2020-2021 gegarandeerd.

2.11. Aanvraag voorlopige erkenning en financiering of subsidiëring

Voor de voorlopige erkenning van een nieuwe school voor het volgend schooljaar moet het schoolbestuur uiterlijk op 1 april 2020 een aanvraag indienen. Deze datum viel midden in de coronaperiode. Een gemotiveerd erkenningsdossier samenstellen en indienen was daardoor niet voor iedereen haalbaar. De indieningsdatum wordt daarom verlengd tot 1 juni 2020.

Ook de uiterste indieningsdatum voor de financierings- of subsidiëringsaanvraag met het oog op volgend schooljaar wordt van 1 april 2020 naar 1 juni 2020 verschoven.

2.12. Hertellen voor scholen buitengewoonbasisonderwijs op de eerste schooldag van oktober

Door de coronacrisis waren fysieke inschrijvingen niet mogelijk. Scholen hebben daardoor meer dan anders digitaal laten aanmelden.

De gezamenlijke aanmeldingsprocedures hebben in sommige regio’s duidelijk gemaakt dat scholen voor buitengewoon basisonderwijs kampen met een groot capaciteitsprobleem.

Om dat op te vangen kunnen scholen voor buitengewoon basisonderwijs in het schooljaar 2020-2021 eenmalig hertellen voor de berekening van de lestijden volgens de schalen en de uren volgens de richtgetallen.

Er wordt geteld op de eerste schooldag van oktober 2020 als de school op die dag een hoger aantal lestijden volgens de schalen en/of uren volgens de richtgetallen genereert dan op basis van de eerste schooldag van februari 2020.

De hertelling op de eerste schooldag van oktober 2020 geldt niet voor de berekening van andere omkadering en de werkingsmiddelen.

De hertelling maakt het voor scholen voor buitengewoon basisonderwijs mogelijk om een capaciteitsverhoging te realiseren. Daarmee kunnen ze op korte termijn een capaciteitsprobleem oplossen.