Inschrijven

Studiedag trauma- en cultuursensitief werken in de klas - 30 november 2018

Gegevens van de organisatie

Gegevens van de deelnemer

Broodjeslunch












Startpagina

Op vrijdag 30 november nodigt het Departement Onderwijs en Vorming het brede (onthaal)onderwijsveld uit voor de studiedag ‘Trauma- en cultuursensitief werken in de klas’.

Veel kinderen en jongeren krijgen te maken met ingrijpende gebeurtenissen die kunnen leiden tot chronische stress of zelfs trauma. Dit kan een impact hebben op hun sociaal-emotionele ontwikkeling. Hierdoor komt hun schools functioneren en welbevinden in het gedrang. Leerlingen stellen ‘moeilijk gedrag’, kunnen zichzelf niet reguleren en komen moeilijk of zelfs niet tot leren.

Hierbij denken we vaak in de eerste plaats aan leerlingen met een vluchtverhaal, die vaak al heel wat hebben meegemaakt. Maar ook veel ándere kinderen en jongeren maken in hun leven één of meerdere ingrijpende gebeurtenissen mee die traumatisch kunnen zijn. Denk maar aan mishandeling, verwaarlozing, seksueel misbruik, overlijden van een dierbare, ouders die in de gevangenis belanden, …

Voor leraren, scholen en CLB-medewerkers is het vaak niet evident om deze signalen te herkennen en hier adequaat op te reageren. De gekende kaders - zoals afspraken maken, straffen en belonen - werken vaak niet. Toch is de schoolomgeving voor deze leerlingen heel belangrijk. Op school kunnen leerlingen immers opnieuw veerkracht en stabiliteit vinden. Dit bevordert hun verwerkingsproces en vergroot zo de kans op een verdere positieve ontwikkeling, ook wat hun onderwijsloopbaan betreft.

Een diverse klasgroep vraagt daarnaast ook een cultuursensitieve aanpak. Vanuit een verschillende culturele of religieuze achtergrond wordt er soms anders omgegaan met emoties, verlies en trauma. Dit kan de communicatie met leerlingen en ouders bemoeilijken en een oplossing in de weg staan.

Deze studiedag wil meer inzicht geven in wat trauma precies is, hoe het gedrag van leerlingen erdoor wordt beïnvloed en hoe daar binnen een schoolse context op kan worden gereageerd. Daarnaast is er ook aandacht voor de mogelijkheden van een cultuursensitieve aanpak en hoe dit de communicatie met en participatie van leerlingen en ouders kan versterken. Daarnaast reiken workshops praktische handvatten aan.

De studiedag is bedoeld voor het brede (onthaal)onderwijsveld: reguliere leraren, leraren onthaalonderwijs, OKAN-coördinatoren, vervolgschoolcoaches, directies, zorgcoördinatoren, leerlingenbegeleiders, CLB-medewerkers, lerarenopleiders, pedagogisch-begeleiders, …

Praktische informatie

Datum en uur
De studiedag vindt plaats op vrijdag 30 november 2018, van 9u30 tot 16u15.

Locatie
Hendrik Consciencegebouw
Koning Albert II-laan 15
1210 Brussel

Bereikbaarheid
https://overheid.vlaanderen.be/facilitair-management/huisvesting/bereikbaarheid-conscience

Inschrijven
Deelname is volledig gratis, maar vooraf inschrijven is verplicht.
Het aantal plaatsen is beperkt tot 168 deelnemers. Bij maximale bezetting sluiten we de inschrijvingen af.
Inschrijven kan tot uiterlijk 24/11/2018 23u59 en uitsluitend via het online inschrijvingsformulier

Programma

09u00 09u30 Onthaal met koffie
09u30 09u45 Verwelkoming en toelichting bij het opzet van de studiedag
09u45 10u45 Plenaire spreker: Katrien Lauwereys - OTA Vlaams Brabant-Brussel
10u45 11u45 Plenaire spreker: Anton Horeweg
11u45 12u45 Broodjeslunch
12u45 13u00 Transitie richting Workshops - ronde 1
13u00 14u30 Workshops - ronde 1
14u30 14u45 Transitie richting Workshops - ronde 2
14u45 16u15 Workshops - ronde 2

Beschrijving dagdelen

PLENAIRE SPREKERS

Katrien Lauwereys – OTA Vlaams-Brabant & Brussel

Superdiversiteit is een uitdaging voor iedereen, ook hulpverleners en gezinnen met een migratie achtergrond ervaren dit in hun dagelijkse ontmoetingen. Om een ‘zorg op maat’ van de jongere en zijn context te bewerkstelligen, is het belangrijk om aandacht te hebben voor eventuele interculturele, levensbeschouwelijke en migratiegebonden factoren die een rol kunnen spelen in de begeleiding. We bespreken het belang van deze cultuursensitieve bril, en wat het inhoudt. 

OTA Vlaams-Brabant & Brussel ondersteunt hulpverleners binnen de jeugdhulp, die werken met jongeren en hun context met een migratieachtergrond. Samen met de hulpverleners maken we de vanzelfsprekendheden in de referentiekaders van de verschillende partijen zichtbaar om verbinding te faciliteren. We combineren hiervoor onze expertise in ‘cultuursensitieve zorg’ met onze kennis van de hulpverlening binnen de integrale jeugdhulp.

Anton Horeweg

In Amerika ontstond in 2005 de beweging Trauma-Sensitive Schools. In de afgelopen jaren zijn ook de eerste wetenschappelijke onderzoeken uitgevoerd naar dit model. In Nederland en België is er een voorzichtig begin gemaakt met deze manier van kijken naar gedrag. Er is steeds meer belangstelling voor kennis over lesgeven aan getraumatiseerde kinderen.

Wetenschappelijk onderzoek van de laatste jaren wijst uit dat getraumatiseerde kinderen veel vaker in onze scholen rondlopen dan we eerder dachten. Die bevindingen nopen ons tot reflectie op wat op dit ogenblik doen in onze scholen.

In deze lezing ga ik in op de algemene begrippen m.b.t. trauma en laat ik u zien wat de gevolgen van getraumatiseerd zijn in de klas kunnen betekenen: stil en teruggetrokken, angstig gedrag, maar ook chaotisch, druk en boos gedrag. Kinderen die zichzelf niet kunnen reguleren en die niet tot leren komen. U herkent dat gedrag vast en de hardnekkigheid ervan ook. Straffen en belonen lijken niet te werken. Gelukkig zijn er ook oplossingen. Dat vergt echter vaak een andere kijk op gedrag en vooral ook een andere kijk op hoe wij als leerkrachten met deze kinderen moeten omgaan. Dat is soms even slikken. Maar ik vind het de moeite waard. Voor deze kinderen

Anton Horeweg is gedragsspecialist (M SEN) met ruim dertig jaar leraar in het basisonderwijs en staat nog steeds 4 dagen voor de klas. Hij is auteur van diverse onderwijsboeken, waaronder: ‘Gedragsproblemen in de klas in het basisonderwijs’ en ‘Gedragsproblemen in de klas in het voortgezet onderwijs’. Beide boeken zijn verplicht bij een groot aantal opleidingen. Na ‘Wat stuitert daar door je klas?’ kwam in 2018 ‘De traumasensitieve school’ uit. Anton is ook auteur van de website www.gedragsproblemenindeklas.nl. Hij heeft zitting in Expertteams Project Leer-Kracht: (NCOJ) en Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie (KC-KJP), is trainer en methodiekontwikkelaar voor het NCOJ en is veelgevraagd spreker op scholen en congressen.

WORKSHOPS
Deelnemers kunnen kiezen uit 6 verschillende workshops. Elke workshop wordt tweemaal aangeboden. Met uitzondering van workshop 2.

WORKSHOP 1
Trauma- en cultuursensitief werken in de klas bij leerlingen met een vluchtverhaal.
Introductie rond trauma- en cultuursensitief werken in de klas. Wat is trauma en hoe kan je dit herkennen in de klassituatie? Vanuit enkele theoretische kaders gaan we over naar een mogelijke aanpak op school en passen er ten slotte enkele toe in een interactief deel. De workshop mikt op leerkrachten, zorg, directie, CLB,...

Projectmedewerkers Trauma en vluchtelingenkinderen en - jongeren
Sinds januari 2017 zijn in Vlaanderen en Brussel per provincie verschillende psychologen aangesteld om CLB- medewerkers, scholen en leerkrachten te ondersteunen bij de begeleiding van leerlingen met een vluchtverhaal. Deze trauma-psychologen ondersteunen CLB-medewerkers om de begeleiding van deze leerlingen op te nemen binnen hun reguliere werking. Verder kunnen ook scholen en leerkrachten met vragen bij hen terecht rond het herkennen van trauma en de aanpak in de klas. http://onderwijs.vlaanderen.be/nl/omgaan-met-trauma-en-cultuursensitief-werken

WORKSHOP 2 – Ronde 1
Beeldende expressie & leerlingen met een vluchtverhaal.
Deze workshop neemt je mee in het verhaal van leerlingen met een vluchtverhaal. Door middel van praktische voorbeelden ontdek je wat er in hen omgaat en wat beeldende expressie voor hen kan betekenen binnen de klascontext. 

Griet Deknopper – Erasmushogeschool Brussel
Griet Deknopper is sinds 2001 pedagoog in de lerarenopleiding van de Erasmushogeschool Brussel. Ze is sedert 2010 tevens freelance creatief therapeute met educatieve expressie-programma's voor kinderen met (vlucht)trauma in het binnen- en buitenland.

WORKSHOP 2 – Ronde 2
Inspired by the Tree of Life.
Het bevorderen van cultuursensitief werken in de klas.In deze workshop vertrekken we vanuit het concept dat veerkracht geen statisch persoonskenmerk is, maar een flexibel en meervoudig concept in actie, dat mede bevorderd wordt binnen de context waarbinnen kinderen en hun gezinnen leven. We vragen ons af wat dit betekent voor de concrete praktijk van het onderwijsaanbod aan kinderen en jongeren uit asielzoekende en vluchtelingengezinnen. We laten de deelnemers kennis maken met een methodiek die we ontwikkelden om met kinderen en jongeren na trauma in gesprek te gaan over het verleden, het heden en de dromen voor de toekomst. De workshop kadert binnen een lopend onderzoek. Het afgelopen half jaar werden inzichten en expertise bijeen gebracht doorheen gesprekken met directie, begeleiders en leerkrachten, en vanuit interviews met de ouders en kinderen van de betrokken gezinnen. 

Kaat Van Acker, Mieke Groeninck & Claire Wiewauters - Odisee
Kaat Van Acker is docent en onderzoeker bij de opleiding Sociaal Werk / Odisee. Ze werkt als psychotherapeut bij Psygroup, een internationale groepspraktijk in Brussel. Claire Wiewauters is docent en onderzoeker bij de opleiding Gezinswetenschappen / Odisee. Ze is master in de gezinspedagogiek en psychotherapeut voor kinderen, jongeren en gezinnen. Mieke Groeninck is doctor in de sociale en culturele antropologie, met een specialisatie in antropologie van islam. Ze werkt als hoofdonderzoeker op het project rond veerkracht bij asielzoekende en vluchtelingengezinnen. http://www.hig.be/nl/nieuws/veerkracht-ondersteunen-bij-ouders-en-kinderen-van-vluchtelingengezinnen

WORKSHOP 3 
Collaboratieve zorg voor vluchtelingenkinderen op school: Een pilootproject.

Lucia De Haene (PraxisP & Faculteit Psychologie & Pedagogische Wetenschappen KU Leuven), Pandora Versteden (Centrum voor Taal & Onderwijs, KU Leuven), & Lore Baeyens (SOM Leuven)

In deze workshop bespreken we het pilootproject dat vanuit het onderwijsnetwerk van stad Leuven (SOM – Samen Onderwijs Maken) wordt gecoördineerd en waarin verschillende Leuvense partners samenwerken aan de uitbouw van collaboratieve zorg voor vluchtelingenkinderen en hun gezinnen in Leuvense basisscholen. In dit project wordt zorg aan vluchtelingenkinderen opgezet in de schoolse context, waarbij gevluchte ouders samen met diverse zorgactoren en culturele informanten het zorgtraject en de ondersteuning van maatschappelijke inbedding en participatie vormgeven. We belichten de opzet van het pilootproject in Leuven en gaan in op de diverse luiken ervan: het creëren van een actief samenwerkingsverband tussen de betrokken partners in taalondersteuning, trauma-zorg en maatschappelijke participatie; de uitbouw van professionaliseringstrajecten en deskundigheidsbevordering bij directies, middenkaderleden en leerkrachten van de scholen; en de concrete werking van collaboratieve zorg op school.

Lucia De Haene is verbonden aan de Faculteit Psychologie & Pedagogische Wetenschappen (KU Leuven) en is als gezinstherapeute werkzaam in het team transculturele trauma-zorg vluchtelingen aan het facultaire praktijkcentrum PraxisP.

Pandora Versteden is als wetenschappelijk medewerker verbonden aan Centrum voor Taal en Onderwijs (KU Leuven); ze coördineert de vormings- en valorisatieprojecten die het centrum uitvoert.

Lore Baeyens is medewerker van UCLL en coördineert het onderwijsnetwerk Samen Onderwijs Maken van stad Leuven.

WORKSHOP 4 
Cultuursensitief omgaan met emoties in de klas.
In deze workshop verkennen we de rijke culturele diversiteit in emotionele beleving. Daarbij wordt wetenschappelijke evidentie vertaald naar concrete voorbeelden en staan deelnemers stil bij de manier waarop hun eigen emotionele leven cultureel ‘gekleurd’ is. Van daaruit oefenen we onszelf in het aannemen van een ‘cultureel geïnformeerde, maar niet-wetende’ houding die de basis vormt voor elke interculturele dialoog en passen we deze houding toe op het domein van emoties.

Jozefien De Leersnyder – Universiteit van Amsterdam
Dr. Jozefien De Leersnyder is Assistant Professor Culturele Psychologie aan de Universiteit van Amsterdam waar ze de vakken ‘Advanced’ en ‘Applied Cultural Psychology’ doceert in de nieuwe master Culturele Psychologie. Tijdens haar doctoraat (2009-2014) aan het Centrum voor Sociale en Culturele Psychologie van de KU Leuven bestudeerde ze de oorzaken van veranderingsprocessen in emotionele beleving tijdens migratie en de gevolgen ervan voor het welzijn van migranten en etnische minderheden. Momenteel onderzoekt ze de processen die wederzijds begrip en ‘belonging’ faciliteren in interculturele interacties. Jozefien is een Marie Skłodowska-Curie Fellow, lid van de Jonge Academie en actief betrokken bij de NGO School zonder Racisme in haar strijd tegen onderwijsongelijkheid.  

WORKSHOP 5
Verbindende communicatie.
Op school kom je meer en meer kinderen en hun ouders tegen met totaal verschillende achtergronden: in taal, in cultuur, in thuissituatie, in visie op opvoeden, eten…Soms zijn we letterlijk vreemden voor elkaar. Die wederzijdse onbekendheid is vaak oorzaak van ergernis, frustratie, niet durven doen… Wat moet ik dan kennen en kunnen?  Hoe ga ik communiceren? Ga ik anders denken en doen? Of blijf ik gewoon mezelf? Zijn er grenzen aan diversiteit?...Normale vragen allemaal. De essentie van cultuur sensitief lesgeven ligt bij ‘verbinding’ zoeken. We trachten in deze workshop handvatten, tools en hulpmiddelen aan te reiken om die uitdagingen in een diverse wereld vol vertrouwen aan te vangen.

Griet Severeyns - DoorElkaar Hivset 
Griet Severeyns is verbonden aan het expertisecentrum interculturaliteit DoorElkaar binnen het Vormingscentrum Hivset vzw. Deze organisatie werkt nauw samen met partners zoals het het Agentschap voor Integratie en Inburgering en docAtlas. Hun missie bestaat erin om organisatorische en individuele vragen op het vlak van interculturaliteit en anderstaligheid aan te pakken met een creatief aanbod.

WORKSHOP 6
Gender en (seksuele) diversiteit in de klas.
Gender en seksuele diversiteit integreren in de (superdiverse) klascontext, hoe doe je dat? Hoe bouw je aan een klas die een veilige omgeving vormt voor alle leerlingen, ongeacht hun geaardheid of genderidentiteit? In deze interactieve workshop van çavaria krijg je niet enkel een brede theoretische basis, maar vooral praktische handvaten aangereikt om jouw klas gender- en diversiteitsvriendelijk te maken.

Joke Weckesser – Çavaria
Joke Weckesser is medewerker onderwijs bij çavaria, gedetacheerde OKAN-leerkracht IMS Borgerhout en pleegmoeder van een niet-begeleide minderjarige vluchteling.

                     

Privacy

Bescherming van persoonsgegevens

Het Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming gebruikt uw persoonlijke gegevens om uw inschrijving te registreren en om u te kunnen contacteren als dit hiervoor nodig blijkt.

In geen geval zullen wij de gegevens bekend maken aan derden, noch deze gebruiken of laten gebruiken voor commerciële doeleinden.

Verplichte en facultatieve informatie

Uw naam, voornaam en e-mailadres moet u ons verstrekken, omdat deze gegevens noodzakelijk zijn voor de registratie. De andere gegevens zijn facultatief. Als u deze niet invult, heeft dit geen enkele invloed op de registratie.

Ontvanger(s)

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming
Afdeling Secundair Onderwijs en Leerlingenbegeleiding
Koning Albert II-laan 3C38
1210 Brussel

Verantwoordelijke

Nele Schils
e-mail: nele.schils@ond.vlaanderen.be

Beveiliging

Wij hebben de nodige veiligheidsmaatregelen ingevoerd om het verlies, het onrechtmatig gebruik of de wijziging te voorkomen van persoonlijke gegevens.

Uw rechten

Overeenkomstig de wet van 8 december 1992 tot bescherming van de persoonlijke levenssfeer ten opzichte van de verwerking van persoonsgegevens, hebt u het recht om op elk moment kennis te nemen van uw gegevens in ons bestand. U kunt zonodig de verbetering ervan vragen of u verzetten tegen de verwerking ervan. Hiervoor wendt u zich tot bovenvermelde verantwoordelijke.

Meer informatie over het privacybeleid van het Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming vindt u in de gebruiksvoorwaarden onderwijs.vlaanderen.be

Contact

Voor vragen over deze studiedag kan u contact opnemen met: 
nele.schils@ond.vlaanderen.be

Voor vragen over uw inschrijving kan u contact opnemen met: jurgen.lammens@ond.vlaanderen.be