Inschrijven

Coronacrisis: uitdagingen voor het Vlaamse en Nederlandse onderwijs

De inschrijvingen zijn afgesloten.

Startpagina

Het Nederlandstalig Genootschap voor Vergelijkende Studiën van Opvoeding en Onderwijs (NGVO) en het Vlaams departement Onderwijs en Vorming nodigen u graag uit op de online studiedag ‘Coronacrisis en de lange termijngevolgen voor het Vlaamse en Nederlandse onderwijs’. Deze online studiedag gaat door op vrijdag 22 januari 2021

Het jaar 2020 is er één waar we nog lang op zullen terugblikken. Wat eerst nog een beperkt gezondheidsprobleem leek in het Verre Oosten, raakte onze samenleving in al haar aspecten. In maart rolde de coronacrisis over Europa en gingen de meeste landen in een vorm van lockdown. Wat niemand voor mogelijk achtte, gebeurde. De scholen gingen dicht, het onderwijs ging over op vormen van afstandsleren en onderwijs van thuis uit, examens en testen werden uitgesteld of afgelast en scholen moesten in hoog tempo hun hele werking digitaliseren. De rol die schoolleiders, leraren, ouders en leerlingen gewoon waren, wijzigde fundamenteel. Ook na de periode van lockdown bleef deze mondiale gezondheidscrisis ons parten spelen. Hoewel we tijdens de tweede golf – op het moment van het schrijven van deze uitnodiging – nog niet zijn overgegaan tot een algemene sluiting van de scholen, stond het onderwijsveld voor de continue uitdaging enerzijds te zorgen voor een gezonde en veilige leer- en werkomgeving en anderzijds voor het bewaken van het fundamentele recht op onderwijs.  

Hoewel deze crisis nog niet achter de rug is, kan nu al gesteld worden dat er belangrijke lange termijngevolgen zullen zijn voor het onderwijs, zowel in Nederland als in Vlaanderen. Grote multilaterale organisaties zoals OESO, UNESCO en de Europese Commissie roepen op tot een strategische benadering van het onderwijsbeleid en een investeringsagenda voor de komende maanden en jaren. Dit om de gevolgen van de coronacrisis op langere termijn te ondervangen en gebruik te maken van het momentum om te werken aan een verbetering van het onderwijs met als doel de knelpunten van het huidige systeem aan te pakken. 

De plotse en gedwongen veranderingen in manieren van denken, werken en organiseren van onderwijs scheppen een window of opportunity voor onderwijsinnovatie. De maatregelen tot inperking van de corona-pandemie brachten bestaande sterktes, uitdagingen en knelpunten van het onderwijssysteem scherp aan het licht. De plotse overschakeling naar afstandsonderwijs zorgde ook voor nieuwe uitdagingen en knelpunten. Er wordt meer en meer nagedacht over welke veranderingen men zou kunnen meenemen naar post-coronatijden en hoe onderwijsinnovaties beter kunnen worden ingezet in functie van effectief onderwijs voor alle lerenden. 

Dat is dan ook het thema van deze studiedag.  

Eerder dan terug te keren naar de manier waarop het onderwijs was ontworpen en functioneerde voor de coronacrisis, willen we nadenken over hoe de crisis onderwijssystemen een mogelijkheid biedt om een paradigma-shift te omarmen die al lang aan de gang is

We bekijken dit in de voormiddag vanuit een systeemperspectief, vertrekkend vanuit een internationaal kader, om dan in te zoomen op het Vlaamse en Nederlandse onderwijsstelsel.  

In de namiddag gaan we dieper in op het thema vanuit een aantal verschillende invalshoeken zoals dat van de onderwijsbesturen, de leraren, de lerenden en het curriculum. We bekijken dit telkens vanuit Vlaams en Nederlands perspectief en kijken waar de verschillen en gelijkenissen liggen en hoe we van elkaar kunnen leren. 

De studiedagen van NGVO combineren traditioneel een aantal toonaangevende keynote-sprekers met een interactieve dialoog en debat in kleinere groepen. Omwille van de internationale perspectieven zijn de keynotes in de voormiddag in het Engels. Reacties op de keynotes kunnen ook in het Nederlands. De interactieve workshops zijn in het Nederlands.

Praktische informatie

Datum en uur

De online studiedag vindt plaats op vrijdag 22 januari 2021, van 9.30u tot 15.00u.

Raadpleeg het programma om de planning en de invulling van de studiedag te bekijken. 


Locatie

De studiedag vindt online plaats, via Hopin.


Inschrijven

Deelname is volledig gratis, maar vooraf inschrijven is verplicht. 

Inschrijven kan tot uiterlijk 15 januari 2021 12.00u en uitsluitend via het online inschrijvingsformulier.

Programma



9.30Verwelkoming door dagvoorzitter Renze Portengen
9.40Toelichting bij de werking van NGVO door Jeroen Backs
9.50

Keynote COVID and Education: Building resilient and adaptive systems

The COVID-19 pandemic has disrupted education around the world. As the first shock passes, we have to think about the challenges over the next 18-24 months as systems work to build resilience and adaptability for the future.

Tracey Burns is a Senior Analyst in the OECD's Centre for Educational Research and Innovation. She heads a portfolio of projects including Trends Shaping Education, 21st Century Children and Innovative Teaching for Effective Learning. Her most recent OECD publications are Back to the Future of Education: Four OECD Scenarios for Schooling, Education in the Digital Age: Happy and Healthy Children and Educating 21st Century Children: Emotional Well-Being in the Digital Age.  

10.30Pauze
10.40

COVID-19 and challenges for educational quality: repairing learning loss and teacher agency

This keynote presents emerging evidence of learning loss due to school closures and disruption in teaching caused by the pandemic, including various models to predict such loss and how to conceptualize ‘learning loss’. We will reflect on the role of teachers in responding to the pandemic and preventing, or being unable to prevent such learning loss and how current catch-up programmes can prevent further accumulation of disadvantage over time.

Melanie Ehren is a professor in Educational Governance and director of research institute LEARN! at the Vrije Universiteit Amsterdam and honorary professor at University College London.

11.30

Teachers’ readiness for online learning:
Ready, set go?

Education has undergone an unplanned and rapid shift from face-to-face teaching and learning to fully online in response to COVID-19. Teachers had to reconsider what was being taught, how it should be learned, and how to determine if any of it was being learned in an online environment. School teachers, many of whom had never taught online, were expected to redesign their programs to support their students in a 100% online environment.
In this keynote, we will first present teachers' perceived online readiness for this shift, based on the results a large-scale international study. Drawing on teachers’ readiness profiles, we will then present scenarios of how to train them for online teaching. This is important to understand teachers’ readiness, because working online is not only in the short-term to manage COVID-19. It is also necessary to consider the long-term goal of providing better support to integrate online and blended learning approaches in education.

Jo Tondeur is professor at the Vrije Universiteit Brussel. Prior to academia he was a teacher across various levels of schooling. His research interests are in the field of educational innovation, technology use, online and blended learning, and professional development. For info and papers see https://www.researchgate.net/profile/Jo_Tondeur

Sarah Howard is an Associate Professor of Digital Technologies in Education, at the University of Wollongong in Australia. She is the Education Lead in the SMART Infrastructure Facility and a full-member of the Early Start Research Institute. Her research looks at technology-related change in education, specifically teacher practice and integration in learning. She collaborates closely with academics across Australia, internationally, and industry partners, such as Google and Intel, to build the critical public-private collaborations needed to support cutting-edge and exploratory research.

12.15Lunchpauze
13.15

Interactieve sessies

____________________________________________________________________________________

Sessie 1: Besturen in coronatijden: meer autonomie of meer sturing voor schoolbesturen?

De coronacrisis heeft de verhouding tussen de overheid en onderwijsbesturen opnieuw op de voorgrond geplaatst. De aanhoudende gezondheidscrisis vereist dat van overheidswege maatregelen worden genomen om de gezondheid van onderwijzend personeel en lerenden te beschermen en om de pandemie maatschappijbreed te beheersen.

Die maatregelen hebben de onderwijsorganisatie diep geraakt, zoals bijvoorbeeld de sluiting van onderwijsinstellingen en verplicht afstandsonderwijs. De crisis heeft bestaande problematieken in het onderwijs, zoals achterstandsproblematiek, lerarentekort, gebrekkige ICT-structuren zodanig versterkt dat de druk op centrale regie toeneemt. Dat doet vragen rijzen over de autonomie van onderwijsinstellingen en de vrijheid van onderwijs: die beginselen staan immers op gespannen voet met een zeer actieve overheid. Toch waren schoolbesturen soms juist op zoek naar meer sturing en ondersteuning van de overheid tijdens de crisis. 

Binnen die moeilijke evenwichtsoefening zijn overheden op korte termijn op zoek moeten gaan naar noodkaders om ook tijdens de crisis het recht op onderwijs te blijven garanderen en ervoor te zorgen dat het leerproces niet stilviel. Wanneer scholen moeten inzetten op afstandsonderwijs, mag op dat moment het bestuurlijk- en juridisch kader geen factor van onzekerheid vormen. Om wendbaar en flexibel in te spelen op de crisis, was het nodig om ook in het voorbereidende legistieke/ onderwijsjuridische traject voldoende snel te werken, en ondertussen toch te zorgen voor draagvlak voor de gekozen aanpak.

In deze sessie benaderen we de gezondheidscrisis vanuit zowel het overheidsperspectief als het perspectief van schoolbesturen:

  • Hoe heeft de overheid proberen zorgen voor rechtszekerheid voor schoolbesturen, ouders en lerenden?
  • Heeft de overheid vooral geappelleerd aan de verantwoordelijkheid van onderwijsinstellingen of heeft zij teruggegrepen naar meer sturing om de crisis de baas te kunnen?
  • Is er anders omgegaan met het leerplicht- en het hoger onderwijs?

In een open debat met de aanwezigen gaan we dieper in op de eerste beleidsmatige en juridische bevindingen over hoe overheden en schoolbesturen een kader hebben gecreëerd om het recht op onderwijs te garanderen en alle betrokkenen daarbij voldoende zekerheid te verschaffen om hun rol te kunnen spelen.

Jan Veringa,  Dylan Couck en Wim Timmer

____________________________________________________________________________________

Sessie 2: Onderwijs tijdens en na corona: wat leerlingen en studenten ons kunnen leren

De uitbraak van het coronavirus heeft de leefwereld van leerlingen en studenten grondig op zijn kop gezet. Het onderwijs kende een nooit geziene digitaliseringsgolf, studenten en leerlingen moesten zich plots aanpassen aan afstandsonderwijs, en verwachtingen naar de lerende toe werden onzeker.

In Vlaanderen en Nederland werd vanuit het onderwijsveld anders gereageerd op de gezondheidscrisis maar uiteindelijk hebben leerlingen en studenten dezelfde moeilijkheden gekend:

  • Of en hoe besteed je aandacht aan kwetsbare en kansarme groepen zoals leerlingen in moeilijke thuissituaties of eerstejaarsstudenten?
  • Hoe zorg je ervoor dat iedereen toegang heeft tot online leermiddelen?
  • Welke invulling geef je aan afstandsonderwijs en welke rol krijgt dat in de toekomst?

Het was natuurlijk niet alleen het onderwijs zelf dat een grondige metamorfose onderging sinds maart 2020. Ook het socio-economische leven van leerlingen en studenten werd getroffen:

  • Het sociale leven van jongeren stond stil;
  • Het mentaal welzijn van leerlingen en studenten heeft nog niet vaak zo veel aandacht gekregen als nu;
  • Door de afname van studentenarbeid kenden we meer studenten met financiële moeilijkheden.

Welke uitdagingen en oplossingen zien leerlingen en studenten hier zelf voor? Hoe kunnen we dit in de toekomst anders aanpakken?

De Vlaamse en Nederlandse studenten- en leerlingenkoepels slaan de handen in elkaar om tijdens deze workshop inzicht te bieden in hoe lerenden deze uitzonderlijke crisis ervaren hebben. Zij staan daarbij stil bij de eerste conclusies die zij als organisaties trekken en lichten die interactief toe aan de hand van getuigenissen en de resultaten van eigen bevragingen.

____________________________________________________________________________________

Sessie 3: Lesgeven na corona: Een kanteling in het beroep en opleiding van leraren

In deze sessie bekijken we vanuit verschillende perspectieven de kantelingen in de praktijk en opleiding van leraren in Vlaanderen en Nederland:

  • Welke impact heeft de afgelopen periode op het lerarenberoep: hoe ervaarden ze het lesgeven in deze hectische periode?
  • Op welke wijze gingen ze om met de veranderde rol en de druk en onzekerheid die ermee gepaard ging?
  • Waar lagen leraren wakker van?
  • Waar haalden leraren motivatie uit?
  • Voor welke uitdagingen zien ze zich geplaatst?

We starten met enkele inzichten uit onderzoek en praktijk over hoe leraren en scholen de corona-periode beleefden.

Vervolgens vertelt een Nederlandse leraar-onderzoeker hoe zij in haar dagdagelijkse praktijk via de methodiek van Lesson Study een antwoord probeert te geven op de uitdagingen die de huidige gezondheidscrisis zich stelt.

Daarna volgt een reflectie over de betekenis van deze veranderingen en deze methodiek voor het opleiden van leraren:

  • Wat betekenen deze uitdagingen voor de lerarenopleiding?
  • Op welke wijze kunnen lerarenopleidingen hiermee omgaan?

Deze reflecties worden gegeven vanuit het perspectief van de opleiding en verdere professionalisering van onderwijsprofessionals.

Deze verschillende perspectieven en voorzichtige antwoorden op de uitdagingen waarvoor het lerarenberoep staat bieden de basis voor een discussie over kansen, mogelijkheden en randvoorwaarden van de coronacrisis voor de versterking van het lerarenberoep.

Sui Lin Goei en Katrijn Ballet

____________________________________________________________________________________

Sessie 4: Impact van de coronacrisis op het onderwijscurriculum

Deze sessie focust op de impact van de coronacrisis op het onderwijscurriculum. Schoolsluitingen (Lockdowns), quarantainemaatregelen, maar ook de invoering van (deeltijds) afstandsonderwijs plaatsen het onderwijscurriculum onder druk.

Zowel in het hoger onderwijs als het leerplichtonderwijs gaan directies en docenten op zoek naar manieren om de doelstellingen te realiseren binnen de aangepaste (virtuele) leeromgeving en -tijd. Hierbij staan de volgende curriculum-vraagstukken centraal:

  • Welke vakken krijgen voorrang?
  • Welke inhouden kunnen we behandelen via afstandsonderwijs en waar is dat onmogelijk?
  • Wat doet afstandsonderwijs met de sociale cohesie in een klas en wat betekent dit specifiek voor leerlingen/studenten met extra onderwijsbehoeften?
  • Wat verwachten we van ouders in het kader van afstandsonderwijs en kunnen alle ouders dit bieden?
  • Kiezen voor synchroon dan wel asynchroon onderwijs?
  • Voor welke leerdoelen is het noodzakelijk dat leerlingen / studenten face-to-face onderwijs krijgen?
  • Hoe gaan onderwijsinstellingen om met de “leerachterstand”?
  • Wat met evaluaties?

In deze sessie laten we twee sprekers aan het woord die toelichten op welke manier hun onderwijsinstelling met deze curriculumvraagstukken aan de slag gegaan is. We zoomen hierbij in op de situatie in het voortgezet (NL) / secundair (VL) onderwijs en het hoger onderwijs (lerarenopleiding). Door middel van deze twee praktijkvoorbeelden willen we een reflectie opstarten rond de huidige curriculumuitdagingen, maar ook de nieuwe kansen die zich aanbieden. We ronden af met een vooruitblik op hoe een post-corona curriculum eruit kan zien.

Virginie März en Tijmen Schipper

14.45Dagafsluiting door Renze Portengen
15.00Einde



Privacy

Bescherming van persoonsgegevens

Het Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming gebruikt jouw persoonlijke gegevens om je inschrijving te registreren en om je te kunnen contacteren als dat nodig blijkt.

In geen geval zullen wij de gegevens bekend maken aan derden, noch deze gebruiken of laten gebruiken voor commerciële doeleinden.

Verplichte en facultatieve informatie

Jouw naam, voornaam en e-mailadres moet je ons verstrekken, omdat deze gegevens noodzakelijk zijn voor de registratie. De andere gegevens zijn facultatief. Als je deze niet invult, heeft dit geen enkele invloed op de registratie.

Ontvanger(s)

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming
Afdeling Strategische Beleidsondersteuning
Koning Albert II-laan 15
1210 Brussel

Verantwoordelijke

Katrijn Ballet
e-mail: katrijn.ballet@ond.vlaanderen.be

Beveiliging

Wij hebben de nodige veiligheidsmaatregelen ingevoerd om het verlies, het onrechtmatig gebruik of de wijziging van persoonlijke gegevens te voorkomen.

Jouw rechten

Je kunt via mail aan dpo.dov@vlaanderen.be vragen welke persoonsgegevens we verwerken en je kunt ze laten verbeteren of verwijderen. We vragen dan een bewijs van jouw identiteit zodat we jouw gegevens niet meedelen aan iemand die er geen recht op heeft. Als je vragen hebt over de manier waarop we jouw gegevens verwerken, kun je contact opnemen met onze functionaris voor gegevensbescherming via mail aan dpo.dov@vlaanderen.be. Ben je het niet eens met de manier waarop we jouw gegevens verwerken, dan kun je je wenden tot de bevoegde toezichthoudende autoriteit. Ons beleid op het vlak van gegevensverwerking vind je op https://onderwijs.vlaanderen.be/departement-onderwijs-en-vorming.

Contact

Vragen? Mail naar sbo.secretariaat@ond.vlaanderen.be