Inschrijven

Inspiratiedag (cyber)pesten op 5 maart 2024

De inschrijvingen zijn afgesloten.

Startpagina

Het Vlaams Netwerk Kies Kleur tegen Pesten en het Departement Onderwijs en Vorming slaan de handen in elkaar en organiseren op dinsdag 5 maart 2024 een inspiratiedag over (cyber)pesten.

Het thema (cyber)pesten is een thema dat leeft over alle beleidsdomeinen heen. Het onderwijs zet zich al jaren in om mee te strijden tegen (cyber)pesten. Vaak met succes uit de praktijk, soms met tegenvallende cijfers uit onderzoek. Blijvende aandacht is nodig. 

Tijdens deze inspiratiedag willen we alle leerkrachten, leerlingen en teams blijven versterken.  We nodigen je uit om samen met ons te verkennen hoe kleine – blijvende – zaken een grote impact kunnen hebben.  Je maakt kennis met de bouwstenen voor een plan tegen (cyber)pesten, een jaar lang. We gaan samen met jou - onder meer – aan de slag met een panelgesprek waarbij ervaringen uit de praktijk gedeeld worden en ook jouw vragen aan bod komen.  Er zijn workshops die je vertrouwd maken met methodieken om (cyber)pesten te voorkomen en te bestrijden. 

Kortom, je vertrekt met een rugzak vol concrete ideeën en werkvormen die je in je school in de praktijk kan brengen!

Praktische informatie

Datum en uur

De studiedag vindt plaats op dinsdag 5 maart 2024, van 9.30 tot 16.30 uur. Het onthaal start om 9 uur.

Locatie en bereikbaarheid

De studiedag vindt plaats in het Hendrik Consciencegebouw, Koning Albert II-laan 15, 1210 Brussel, op wandelafstand van station Brussel-Noord. 

Inschrijven

Deelname is volledig gratis, maar vooraf inschrijven is verplicht.

Het aantal plaatsen is beperkt tot 135 deelnemers. 

Bij maximale bezetting sluiten we de inschrijvingen af.

Inschrijven kan tot uiterlijk 20/02/2024 (23u59) en uitsluitend via het online inschrijvingsformulier.

Programma


09.0009.30Onthaal
09.3009.35Intro en praktische afspraken
09.3509.45Welkomstwoord
09.4510.15De Scholierenstem: Scholieren aan het woord over (cyber)pesten
Laat de cijfers een wake-up call zijn! Meer dan 1 op de 3 scholieren werd ooit al eens in het middelbaar gepest (‘de grootste Scholierenbevraging ooit’, maart 2023). 18% van hen haalt aan dat dit eenmalig gebeurde, terwijl 21% herhaaldelijk werd gepest. Opvallend is dat bij bijna 1 op de 4 van deze scholieren het pesten ook online plaatsvond.
Onze scholieren laten van zich horen en doen in hun memorandum een oproep aan beleidsmakers voor een krachtige aanpak tegen pesten. Ze pleiten voor maatregelen zoals de invoering van een antipestbeleid, bijscholing van schoolteams over cyberpesten en online veiligheid, en het aanleren van strategieën voor leerlingen om in te grijpen als omstaander. Deze voorstellen willen ze graag met jullie delen en bespreken.
Scholierenkoepel
10.1510.45Bouwstenen voor een plan tegen pesten
Het Vlaams Netwerk Kies Kleur tegen Pesten legt uit welke stappen je kan zetten tegen (cyber)pesten op school, een jaar lang.
Sabine Coppens van het Vlaams Netwerk Kies Kleur tegen Pesten
10.4511.15Pauze
11.1512.30Panelgesprek
Scholen en experten wisselen van gedachten over hun ervaringen in de praktijk, over ‘good practices’ en over uitdagingen, en gaan in gesprek met de aanwezigen in het publiek.
Vertegenwoordigers van scholen en experten inzake (cyber)pesten
12.3013.20Broodjeslunch
13.2013.35Verplaatsing richting workshops - ronde 1
13.3514.55Workshops - ronde 1
14.5515.10Verplaatsing richting workshops – ronde 2
15.1016.30Workshops – ronde 2

VOORMIDDAG


SPREKERS:


De Vlaamse Scholierenkoepel is dé organisatie van, voor en door alle scholieren in het Nederlandstalig middelbaar onderwijs. De Scholierenkoepel laat de stem van scholieren overal actief meetellen, in de eerste plaats op school en bij het beleid. Daarom versterken ze leerlingen en leerlingenparticipatie in Vlaanderen en Brussel. Ze verkondigen de mening van scholieren over alles wat met school en onderwijs te maken heeft.

Het Vlaams netwerk Kies Kleur tegen Pesten stelt zich tot doel het pestprobleem bij kinderen en jongeren te helpen voorkomen en terugdringen. Het Netwerk richt haar aandacht naar verschillende levensdomeinen (onderwijs, jeugdwerking, cultuur, welzijn, sport, … ) en gaat hiervoor strategische bondgenootschappen aan (o.a. met partners als Klasse, Ketnet, MNM en Radio2).

Uitgaande van een preventiebenadering die steunt op de preventiepiramide (J. Deklerck) wil het Vlaams Netwerk Kies Kleur tegen Pesten initiatieven (helpen) ontwikkelen en tot stand laten komen om dit doel te realiseren. Wat betekent dat het zowel kan gaan om initiatieven die bijdragen tot leefklimaatbevordering, algemene preventie, specifieke preventie als om acties of maatregelen waarbij de directe probleemaanpak (na de feiten) voorop staat.

Meer concreet zet het Vlaams Netwerk Kies Kleur tegen Pesten in op:

  • het bespreekbaar maken/houden van het pestthema
  • het aanmoedigen en stimuleren van wetenschappelijk onderzoek
  • informatiebundeling en –overdracht (wetenschappelijke kennis, goede praktijkvoorbeelden, succesvolle preventieve of  interventie-initiatieven, tussentijdse rapportering over thema-gebonden ontwikkelingen in de Vlaamse en internationale context, …)
  • sensibilisering (doelgroepgericht, brede samenleving, …)
  • het formuleren van beleidsadvies op de verschillende beleidsniveaus (scholen, schoolomgeving, gemeente of stad, provincie, Vlaanderen)
  • het ontwikkelen en verspreiden van campagne- en sensibiliseringsmateriaal
  • het jaarlijks organiseren van de Vlaamse week tegen pesten
  • meewerken aan de jurering en uitreiking van de ‘Pesten, dat kan niet’-prijs (scholen) en ‘Pesten, check it out’-prijs (jeugd en sport).

Het Vlaams Netwerk Kies Kleur tegen Pesten is een vrijwillig samenwerkingsverband van organisaties, verenigingen en individuen die expertise hebben met betrekking tot het pestthema en die de keuze maken om op dit specifieke terrein de krachten te bundelen en een gezamenlijke koers te varen. De partnerorganisaties vind je op https://kieskleurtegenpesten.be/over-kktp/. Velen van hen nemen een actieve rol op tijdens deze inspiratiedag. 


WORKSHOPS

Deelnemers kunnen kiezen uit 10 verschillende workshops. Er zijn 2 reeksen van telkens 5 workshops met een duur van 1u20 min. 


WORKSHOPS 1 tot 5 (13.35 tot 14.55 uur)

WORKSHOP 1
Cyberpesten: een schoolbrede aanpak
We bekijken hoe je op school een beleid rond cyberpesten kan uitwerken. We gaan aan de slag met de Beleidstool Mediawijsheid die je op weg helpt om een beleid te ontwikkelen met alle betrokkenen op school. We focussen zowel op het preventieve als het curratieve luik en geven je concrete tips mee.

Jeroen Herman begeleidt de workshop voor Mediawijs. Mediawijs is het Vlaamse Kenniscentrum Digitale en Mediawijsheid van de Vlaamse overheid en imec vzw. Mediawijs helpt de inwoners van Vlaanderen en Brussel om digitale technologie en media actief, creatief, kritisch en bewust te gebruiken en begrijpen om deel te nemen aan onze maatschappij.


WORKSHOP 2
Hoe omgaan met hete hangijzers rond diversiteit in de klas?
Hete hangijzers rond diversiteit zijn niet altijd even gemakkelijk om bespreekbaar te maken in de klas. Als leerkracht kom je dagelijks in aanraking met verschillende meningen. Niet alle neuzen staan in dezelfde richting en niet alle visies zijn te verzoenen. En dat hoeft ook niet. Maar het laatste wat je wil, is een polariserend klimaat in jouw klas.

In deze vorming bestuderen we het concept polarisatie en bekijken we dit op schoolniveau. Vervolgens gaan we aan de slag met het dialoogmodel met praktische en concrete casussen. We formuleren tips over hoe je kan omgaan met weerstand in jouw klas. Diversiteit in het algemeen, seksuele diversiteit in het bijzonder, vormt hiervoor ons kader.

De workshop wordt begeleid door Els Verbeelen, trainer onderwijs bij Kliq, het vormings- en trainingscentrum van çavaria dat werkt rond gender- en seksuele diversiteit. 


WORKSHOP 3
Samen voor meer geluk in de klas
We nemen je mee in de wereld van geluk: wat is dat eigenlijk, welk stuk van geluk kan je in handen nemen, welke rol kunnen de leerkracht en de klasgroep hierin spelen …? Maar vooral: hoe kunnen jullie als klas hiermee aan de slag gaan?

Een aantal vaardigheden die bijdragen aan ons geluk kunnen we namelijk trainen. Omdat ‘jong geleerd oud gedaan is’ én kinderen en jongeren mekaar hierin kunnen ondersteunen en helpen, is de klas een uitstekende context om hiermee aan de slag te gaan. Gezond Leven ontwikkelde kant-en-klare materialen, spelvormen, methodieken … die leerkrachten hiermee kunnen helpen én die aantonen dat op regelmatige basis aan de slag gaan met geluk ook gewoonweg leuk kan zijn!

De workshop wordt begeleid door Karen Devriendt, voor het Vlaams Instituut Gezond Leven vzw. 

Het Vlaams Instituut Gezond Leven vzw heeft één doel: een gezonder Vlaanderen. Het wil mensen op een toegankelijke manier helpen om gezond(er) te leven, en samen met hen en het beleid gezondere leefomgevingen creëren. Het is een onafhankelijk kenniscentrum, dat onder meer een stevig opleidingsaanbod en consultancy op maat biedt.


WORKSHOP 4
De community tegen pesten
In deze workshop duiken we dieper in de verschillende rollen binnen pestgedrag en concentreren we ons specifiek op hoe omstanders een verschil kunnen maken. We onderzoeken de kracht van een community-benadering, geheel in lijn met de inzichten van Unicef en het World Anti-Bullying Network, waarbij de stad of school als kernpunt fungeert voor het opzetten van een gemeenschapsbreed beleid.

Ontdek hoe we gezamenlijk de impact van pestgedrag kunnen verminderen door de bredere gemeenschap rondom het kind te betrekken. Leer concrete strategieën en effectieve benaderingen om een positieve verandering te bewerkstelligen, waarbij we inzetten op een inclusieve en ondersteunende omgeving binnen scholen en steden.

Sluit je aan bij onze workshop en ontdek hoe jij als onderwijsprofessional een sleutelrol kunt spelen in het creëren van een veilige, respectvolle en ondersteunende omgeving voor alle kinderen. Samen bouwen we aan een toekomst zonder pestgedrag, waarin ieder kind zich gehoord, gezien en gewaardeerd voelt.

De workshop wordt begeleid door Anoek Smeyers van KiVa-Vlaanderen. 

Het KiVa-programma is op vraag van het Finse Ministerie van Onderwijs ontwikkeld aan de universiteit van Turku, en wordt nu toegepast in het Finse lager en middelbaar onderwijs. In België bestaat het KiVa-team uit vijf gecertificeerde trainers die speciaal opgeleid zijn in Finland.

Vlaamse KiVa-scholen ondervinden dat leerlingen vaardiger worden in het aanpakken van ruzies en conflicten en dat het aantal pesterijen afneemt. Ook voor leerkrachten heeft KiVa gunstige effecten. Ze delen dezelfde visie en taal om over pesten te spreken, werken meer samen en ondervinden het voordeel van een verhoogde competentie op vlak van de aanpak van pestproblemen.

WORKSHOP 5
Maak van je school een Goedgevoel school!?: schoolvoorstelling en educatief materiaal
Bram is een slimme, maar gekke onderzoeker. Met zijn OK-lab en de hulp van professor PLAHIP, onderzoekt hij hoe kinderen met elkaar omgaan en waarom ze soms pesten. Hij wil andere kinderen helpen die hem mails en brieven sturen met vragen over pesten. Na het onderzoek nodigt hij de kinderen uit om lid te worden van de OK-Brigade. De leden van de OK-brigade vinden elkaar OK, ze pesten niet en ze doen hun best om pesten in de klas, op school en daarbuiten te stoppen. Tijdens de voorstelling krijgen alle kinderen het Goedgevoel latje. Met dit latje kunnen ze dag in dag uit aangeven hoe ze zich voelen. 

School zonder Pesten brengt een verkorte versie van de schoolvoorstelling ‘Bram en de OK-club’, bedoeld voor leerlingen uit het 3de en 4de leerjaar, en hier aangepast aan een volwassen publiek. Daarna buigen de deelnemers aan de workshop zich over één tot drie thema’s uit het boek ‘Maak van je school een Goedgevoel school!?’. De acht thema’s uit dat boek vormen de basis van het preventief aanbod van vzw School Zonder Pesten.

Elke deelnemer ontvangt een ‘Goedgevoel latje’, een ‘OK-brigade’-armbandje, en een ‘Goedgevoel Doeboek tegen Pesten’. Een ‘onschuldige hand’ zal op het einde van de workshop één deelnemer aanduiden die voor elke leerling van één klas uit het vierde leerjaar van zijn/haar school een ‘Goedgevoel Doeboek tegen Pesten’ gratis meekrijgt.

School Zonder Pesten vzw wil het Goedgevoel van elk kind vergroten. De vzw richt zich daarbij naar kinderen en leerkrachten in het gewoon en buitengewoon basisonderwijs, maar ook naar ouders, zorgbegeleiders en opvoeders. Onder de overkoepelende slogan 'I Feeeeel Good' (met een knipoog naar James Brown) zijn er twee actiedomeinen: 'School Zonder Pesten' met de focus op het thema pesten en 'ZZZ - Zijn Zonder Zorgen', gericht op het leren omgaan en het (h)erkennen van (basis)gevoelens. 

Sinds 2007 ontwikkelt School Zonder Pesten vzw interactieve en educatieve schoolvoorstellingen en educatief materiaal voor kinderen van de 1ste kleuterklas t/m het 6de leerjaar. Het aanbod motiveert en inspireert deze doelgroep om te focussen op het ‘Goedgevoel’, één van de pijlers van preventie. 


WORKSHOPS 6 tot 10 (15.10 tot 16.30 uur)

WORKSHOP 6
Wij-zij denken en polarisatie
Polarisatie is een doorgedreven wij-zij denken. Het is een opdeling van de samenleving in groepen. In kampen. Die groepen kunnen heel reëel zijn. Maar de polarisatie duikt op als de ene groep kenmerken gaat toeschrijven aan de andere groep. De Nederlandse filosoof Bart Brandsma ziet polarisatie als een abstracte gedachteconstructie die niet gestoeld is op feiten. Zo’n constructie heeft voortdurend brandstof nodig, anders dooft de polarisatie stilletjes uit. Vergelijk het met een haardvuur waar je ook regelmatig een stronk op moet gooien om het vuur niet te laten doven. De brandstof bij polarisatie zijn uitspraken over ‘onze’ of ‘hun’ identiteit. Het gaat vaak om beweringen die op geregelde tijdstippen herhaald en versterkt worden. Hoewel de wij-zij-verschillen worden voorgesteld als een feitelijke waarheid, hebben feiten maar een beperkt effect op polarisatie. Dit komt omdat het bij uitstek een gevoelsdynamiek is. Polarisatie is geen rationeel, maar een emotioneel proces waarbij vooral de onderbuik speelt.

In deze workshop bekijken we welke strategieën schadelijke polarisatie kunnen doorbreken, en wat je concreet kan doen om polarisatie tegen te gaan, ook in de schoolomgeving. 

De workshop wordt begeleid door Sofie Desmet van Kazerne Dossin. 
Binnen haar werking vertrekt Kazerne Dossin, het museum en expertisecentrum over Holocaust en mensenrechten, vanuit het historische verhaal van de Holocaust in België om te reflecteren over fenomenen zoals cumulatieve radicalisering en polarisering. De belangrijkste educatieve opdracht is niet alleen de wereld van vandaag beter te begrijpen, maar ook bruggen te bouwen voor morgen en echte maatschappelijke verandering teweeg te brengen. 

In dit kader werd Kazerne Dossin geconfronteerd met een toenemende vraag naar know-how rond polarisatie. Aangezien dit de basiswerking oversteeg, werd ingezet op de uitbouw van het wij-zij-project. Wij-zij wil tools en strategieën verspreiden die een professioneel houvast kunnen bieden. Het netwerk wordt gedragen door Kazerne Dossin, Vlaams Vredesinstituut, Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten, Universiteit Gent, Koninklijk Atheneum Antwerpen, Bijzonder Comité voor Herinneringseducatie, Democratische Dialoog, Fonds Aurore Ruyffelaere, Geïntegreerde Politie, Hannah Arendt Instituut, Stad Mechelen en Katholiek Onderwijs Vlaanderen.

WORKSHOP 7
Gouden Weken
Is jouw school klaar om de ‘Gouden Weken’ te plukken in september en oktober?  

Een goed begin is (meer dan) het halve werk, toont het onderzoek van Teachers4Victims (2021, KULeuven) nogmaals aan. Wie in de eerste acht weken een goede basis legt met een groep, kan daar een heel jaar lang verder op bouwen. 

De deelnemers worden ondergedompeld in de betekenis van de Gouden Weken: Wat houdt dit in? Wat is het doel en de relevantie ervan? Waar zet je op in? In de workshop komen enkele concrete methodieken en materialen aan bod om zelf aan de slag te gaan met het uitwerken van ‘jouw’ Gouden Weken. Denk bijvoorbeeld aan groepsbevorderende activiteiten en methodieken voor het opstellen van groepsafspraken. 

Je vindt in deze workshop een antwoord op de vragen: “Op welke manier kan ik aan de slag met het concept van de Gouden Weken?” en “Op welke manier leg ik een stevige basis van veiligheid en verbinding voor de rest van het schooljaar?”. 

De workshop wordt begeleid door Marieke Desloovere, educatief medewerker ‘Pesten en Weerbaarheid’ bij Pimento. Pimento is het expertisecentrum van ChirojeugdVlaanderen dat vormingen en een grote diversiteit aan werk- en spelvormen aanbiedt.

WORKSHOP 8
Hart, humor, houvast: pestpreventie en plannen tegen (cyber)pesten bij VTI Sint-Lucas Menen
Vanuit de visie ‘hart, humor, houvast’ wil VTI Sint-Lucas Menen jongeren volop tot groei en bloei zien komen. De school wil hen zoveel mogelijk kansen geven vanuit een groot respect voor ieders eigenheid. Daarom ontwikkelde ze een actieplan voor een positief leef- en leerklimaat in de klas, in het leerkrachtenteam en in de school. Daartoe behoren maatregelen om pesten te voorkomen. En wanneer er toch een vermoeden van pesten is, ondanks de preventieve maatregelen, hanteert de school een stappenplan en past ze de No Blame-methode toe.

VTI Sint-Lucas Menen won de ‘Pesten, dat kan niet’-prijs in 2023. Tineke Van Reeth, Joke Brille en Eva Vandenabeele laten je kennismaken met het werk van de school rond (cyber)pesten in een interactieve workshop. 

WORKSHOP 9
De kracht van luisteren
Luisteren naar kinderen en jongeren, dat doet Awel al meer dan 40 jaar. Tijdens deze workshop nemen we je mee in ons recept voor een goed gesprek. We staan onder andere stil bij dé vier basiseigenschappen van een oprecht luisterend oor en reiken je concrete handvaten aan om het gesprek te voeren. Dagelijks getest én goedgekeurd door kinderen en jongeren.

Sofie Devarwaere staat in voor de vormingen van Awel en begeleidt de workshop. 

Awel luistert naar kinderen en jongeren. Elke jongere tussen 6 en 25 jaar oud op zoek naar een antwoord op een vraag, worstelend met een onbesliste keuze of verveeld met een verhaal kan volledig gratis en anoniem contact opnemen met Awel. Awel is een betrouwbaar aanspreekpunt, bereikbaar via mail, telefoon, chat en forum. Voor scholen biedt Awel een theaterstuk, spelen, een schooltaak en vorming. 

WORKSHOP 10
Hoe cyberpesten aanpakken?
Maak je school sterker in de aanpak van cyberpesten! 

Deze workshop heeft als doel om in gesprek te gaan met elkaar hoe je als school online pesten het best kan aanpakken.  Wat maakt cyberpesten zo bijzonder? Welke stappen kan je als team zetten? Waar en bij wie kan je terecht?  Wat doe je best wel en wat niet?  Wat zijn de nieuwe trends en ontwikkelingen?  Wat zijn de aanbevelingen? En wat kunnen we leren van elkaars ervaringen en expertise op dit gebied?

Op het einde van de workshop ga je naar buiten met tools om je aanpak en beleid op school te verbreden én versterken.

Deze workshop wordt begeleid door Sabine Coppens, coördinator van het Vlaams Netwerk Kies Kleur tegen Pesten.

Privacy

Bescherming van persoonsgegevens

Het Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming en het Agentschap Opgroeien gebruiken jouw persoonlijke gegevens om je inschrijving te registreren en om je te kunnen contacteren als dit hiervoor nodig blijkt.

In geen geval zullen wij de gegevens bekend maken aan derden, noch deze gebruiken of laten gebruiken voor commerciële doeleinden.

Verplichte en facultatieve informatie

Jouw naam, voornaam en e-mailadres moet je ons verstrekken, omdat deze gegevens noodzakelijk zijn voor de registratie. De andere gegevens zijn facultatief. Als je deze niet invult, heeft dit geen enkele invloed op de registratie.

Ontvanger(s)

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming
Afdeling Leerplicht
Koning Albert II-laan 15
1210 Brussel

Verantwoordelijke

Nele Schils

Beveiliging

Wij hebben de nodige veiligheidsmaatregelen ingevoerd om het verlies, het onrechtmatig gebruik of de wijziging te voorkomen van persoonlijke gegevens.

Jouw rechten

Je kunt via mail aan dpo.dov@vlaanderen.be vragen welke persoonsgegevens we verwerken en je kunt ze laten verbeteren of verwijderen. We vragen dan een bewijs van jouw identiteit zodat we jouw gegevens niet meedelen aan iemand die er geen recht op heeft. Als je vragen hebt over de manier waarop we jouw gegevens verwerken, kun je contact opnemen met onze functionaris voor gegevensbescherming via mail aan dpo.dov@vlaanderen.be. Ben je het niet eens met de manier waarop we jouw gegevens verwerken, dan kun je je wenden tot de bevoegde toezichthoudende autoriteit. Ons beleid op het vlak van gegevensverwerking vind je op https://onderwijs.vlaanderen.be/departement-onderwijs-en-vorming.

Contact

Voor vragen over deze studiedag kan je contact opnemen met: 

nele.schils@ond.vlaanderen.be

Voor vragen over jouw inschrijving kan je contact opnemen met:

jurgen.lammens@ond.vlaanderen.be