Inschrijven

Collectief leren van schoolleiders: lessen uit onderzoek en praktijk.

Er zijn geen beschikbare plaatsen meer.

Startpagina

Schoolleiders ondersteunen en aanzetten tot leren? Het belang ervan werd al meermaals benadrukt en is actueler dan ooit. Maar wat zorgt er nu voor dat schoolleiders via professionalisering effectief leren? En kunnen schoolleiders niet vooral ook veel van elkaar leren? Daarnaast wordt de nood aan ondersteuning van schoolleiders ook urgenter. Het wordt steeds moeilijker om geschikte kandidaten te vinden en veel schoolleiders vallen uit omwille van psychosociale redenen. Kan een professionaliseringstraject, naast een professionele, ook een belangrijke mentale steun betekenen voor schoolleiders? 

Om deze vragen te beantwoorden werd in het kader van het relanceplan ‘Vlaamse Veerkracht’ een uniek professionaliseringstraject van twee jaar opgezet. De Vlaamse overheid financierde daarin 10 professionaliseringsinitiatieven voor schoolleiders. Deze initiatieven, georganiseerd door verschillende aanbieders in Vlaanderen, beoogden het collectief leren van schoolleiders te stimuleren door hen te coachen en te begeleiden in samenwerkingsverbanden van scholen. Dit traject werd in zijn verloop en zijn resultaten gemonitord door onderzoekers van de UGent. Hun onderzoek benadrukt de noodzaak van dergelijke initiatieven om toekomstige schoolleiders te behouden én te versterken. Het onderzoek beklemtoont tevens het belang van maatregelen ter ondersteuning van deze initiatieven voor alle schoolleiders in Vlaanderen. 

Op deze studiedag:

  • reiken we een raamwerk aan dat gebruikt kan worden voor het ontwerp, de opvolging en evaluatie van professionaliseringsinitiatieven voor schoolleiders;
  • lichten we toe wat maakt dat professionalisering van schoolleiders effect heeft en de schoolleiders echt versterkt;
  • krijg je een inzicht in de belangrijkste onderzoeksresultaten en beleids- en praktijkaanbevelingen;
  • laat je je inspireren door praktijkvoorbeelden uit de 10 gelopen initiatieven die elk op een uniek aspect van hun traject inzoomen;
  • word je uitgedaagd om kennis uit te wisselen en te reflecteren over hoe schoolleiders in de toekomst versterkt kunnen worden.

De doelgroep van deze studiedag zijn personen die binnen hun organisatie betrokken zijn bij de opleiding en professionalisering van schoolleiders: pedagogische begeleidingsdiensten, vakorganisaties, schoolbesturen, scholengroepen, scholengemeenschappen, professionaliseringsorganisaties, hogeronderwijsinstellingen,  …

De studiedag wordt georganiseerd door het Departement Onderwijs en Vorming, de onderzoeksgroep Bellon (Universiteit Gent) en de verschillende organisaties die professionaliseringsinitiatieven hebben ondersteund gedurende de schooljaren 2021-2022 en 2022-2023 (m.n. Hogeschool VIVES, Katholiek Onderwijs Vlaanderen, Universiteit Antwerpen, OVSG, PBD-GO!, Schoolmakers, Vrije Universiteit Brussel, Odisee, Arteveldehogeschool).

De plenaire sessie wordt verzorgd door  prof. dr. Geert Devos, prof. dr. Melissa Tuytens en dr. Eva Vekeman van de onderzoeksgroep Bellon van UGent.

Praktische informatie

Datum en uur

De studiedag vindt plaats op woensdag 27 maart 2024, van 9u00 tot 16u00.

Raadpleeg het programma om de planning en de invulling van de studiedag te bekijken. 


Locatie en ereikbaarheid

De studiedag vindt plaats in het Hendrik Consciencegebouw, Koning Albert II-laan 15, 1210 Brussel. 


Inschrijven

Deelname is volledig gratis, maar vooraf inschrijven is verplicht. 

Het aantal plaatsen is beperkt tot 150 deelnemers. Bij maximale bezetting sluiten we de inschrijvingen af. 

Inschrijven kan tot uiterlijk 20 maart en uitsluitend via het online inschrijvingsformulier.

Programma


9u00Ontvangst met koffie
9u30Welkomstwoord door de voorzitter
9u35Toelichting bij het raamwerk, onderzoeksresultaten en aanbevelingen door prof. dr. Geert Devos, prof. dr. Melissa Tuytens en dr. Eva Vekeman (onderzoeksgroep Bellon van UGent).
10u30Koffiepauze
11u00Parallelsessies met praktijkvoorbeelden, deel I
12u30Broodjeslunch 
13u30Parallelsessies met praktijkvoorbeelden, deel II
15u00Receptie


Plenaire lezing door prof. dr. Geert Devos, prof. dr. Melissa Tuytens en dr. Eva Vekeman (onderzoeksgroep Bellon - UGent)

Toelichting bij het raamwerk, onderzoeksresultaten en aanbevelingen

De tweejarige professionaliseringstrajecten voor schoolleiders, die in het kader van het relanceplan ‘Vlaamse Veerkracht’ werden opgezet en gefinancierd, werden in hun verloop en hun resultaten gemonitord door onderzoekers van de UGent. Hun onderzoek benadrukt de noodzaak van dergelijke initiatieven om toekomstige schoolleiders te behouden én te versterken en beklemtoont tevens het belang van maatregelen ter ondersteuning van deze initiatieven voor alle schoolleiders in Vlaanderen.

De onderzoekers stellen vast dat de professionaliseringsinitiatieven geleid hebben tot indicaties van positieve effecten op het vlak van deelnemerstevredenheid, veranderingen in kennis, vaardigheden en attitudes en veranderingen in de praktijken van schoolleiders. Het onderzoek komt tot enkele vaststellingen die belangrijk zijn om rekening mee te houden bij het verder vormgeven van professionaliseringsinitiatieven voor schoolleiders en die inzetten op het collectief leren.

Op basis van de onderzoeksresultaten schuiven de onderzoekers 10 aanbevelingen naar voren die een cruciale rol spelen bij het ontwikkelen, opvolgen en evalueren van professionaliseringsinitiatieven voor schoolleiders in de toekomst.


Parallelsessies met praktijkvoorbeelden, deel I

Sessie I.1: Een portret van het leiderschap als beginsituatieanalyse

(Peter Van Iseghem – Katholiek Onderwijs Vlaanderen)

Om van start te gaan met het versterken van het onderwijskundig leiderschap wilden Katholiek Onderwijs Vlaanderen, UCLL en KU Leuven in het traject ‘Samen leren leiden’, graag weten waar elke school stond en waar ze naar toe wilden. Een stand van zaken, een beeld van het moment, een zogenoemd ‘schoolportret’. Om alles wat scherper in beeld te krijgen, wat niet onbelangrijk is voor een portret, werd gebruik gemaakt van een BSA-instrument (zelfscan-reflectie-instrument) op schoolniveau. Op persoonlijk niveau werd het kader van ‘Leadership for Learning’ gehanteerd en werd met de bouwstenen een persoonlijke portretfoto gemaakt. 

In deze sessie worden beide portretten als instrumenten voor leiderschapspraktijk voorgesteld.

Sprekers

Peter Van Iseghem werkt als pedagogisch begeleider/adviseur bij de dienst School- en Kwaliteitsontwikkeling van Katholiek Onderwijs Vlaanderen. Hij schreef mee aan het concept ‘Leadership for Learning’ en maakt deel uit van het team dat Profs organiseert. Voorheen werkte hij 15 jaar als schoolleider in het basisonderwijs.


Sessie I.2: Wanneer onderzoekers en pedagogisch begeleiders de handen in elkaar slaan, ontstaat er een evidence-informed en kwaliteitsvol professionaliseringstraject 

(Els Gallin, Frank Vercleyen en Kristel Vandermolen – PBD-GO!)

In dit project ondersteunde PBD-GO! de deelnemende schoolleiders in hun onderwijskundig leiderschap met een specifieke focus op het implementeren van ‘zelfregulerend leren - ZRL’ als hefboom om leerresultaten en -motivatie van leerlingen te versterken.   

Daarbij werd een duurzaam partnerschap opgezet met drie actoren: de onderzoeksgroep Taal, Leren en Innoveren van de Universiteit Gent, de pedagogisch begeleiders van de PBD-GO! en een interne pedagogisch medewerker met academische expertise rond zelfregulerend leren. Een unieke samenwerking waarbij we onze complementaire opdracht, nl. ‘ondersteunen van scholen’ en ‘onderzoek’, ten volle hebben kunnen benutten. 

PBD-GO! licht in deze praktijkgetuigenis de specifieke, uiterst waardevolle, samenwerking tussen deze drie profielen nader toe. 

Sprekers

Els Gallin is één van de vier hoofdadviseurs binnen de PBD-GO!. Als staflid ligt haar focus op het domein 'beleid, kwaliteitszorg en leiderschap'.

Frank Vercleyen is pedagogisch adviseur bij PBD-GO! met specialisatie schoolontwikkeling in het secundair onderwijs. Hij begeleidt scholen en scholengemeenschappen in veranderingsprocessen en kwaliteitsontwikkeling.

Kristel Vandermolen is projectmanager binnen PBD-GO!. Zij ondersteunt professionaliseringstrajecten binnen het domein 'beleid, kwaliteitszorg en leiderschap'.


Sessie I.3: Schoolmakers – ‘Leersprongen mogelijk maken als schoolleider’

(Stijn Rooms en Jan Royackers en Joëlle Van de Peer - Schoolmakers)

In het project “Leersprongen mogelijk maken als schoolleider” werden schoolleiders versterkt in het opnemen van leiderschap dat resulteert in toegenomen leerwinst en leermotivatie bij leerlingen. Omdat wat hiervoor nodig is verschilt van school tot school, werd in het traject op maat gewerkt. Aan de hand van onze "menukaart" laten we in deze workshop schoolleiders proeven van hoe ze zelf in hun scholen aan de slag kunnen.

Sprekers

Stijn Rooms  is master in de geschiedenis (UGent) en was leraar geschiedenis en cultuur-wetenschappen. Na enkele jaren stapte hij in een coördinator-rol en werkte hij ook als schoolleider. Hij is familiaal en sociaal bemiddelaar en volgde een vakopleiding tot externe organisatiecoach.

Jan Royackers is master in de Romaanse Talen en volgde een postgraduaat socio-emotionele leerlingenbegeleiding. Hij is directeur van Schoolmakers en auteur van het boek 'Meester in lesgeven'.

Joëlle Van de Peer studeerde Economie en verdiepte zich in opleidingen als gestalttherapeut en systemisch coach. Ze zet in op het versterken van samenwerking in schoolteams en het opbouwen van een open leercultuur tussen de medewerkers. Dit doet ze vanuit drie invalshoeken: het individu, de groep en de organisatie.


Sessie I.4: Professionaliseren van schoolleiders – succesfactoren en concrete aanpak

(Wouter Schelfhout en Els Tanghe - Antwerp School of Education - Universiteit Antwerpen)

In deze workshop wordt gefocust op het aanreiken van een denkkader bij het professionaliseren van schoolleiders, dat concreet gemaakt wordt via wat werd geleerd uit het ‘GO ALL for Learning’ professionaliseringstraject. Hierbij komt de essentiële wisselwerking tussen a) het aanbrengen en tot leven brengen van leerinhouden via activerende en coöperatieve inspiratiedagen, b) het verdiepen van deze inzichten via professionele leergemeenschappen, c) de nood aan het creëren van praktijkgerichtheid via actieplannen en d) verdere coaching op schoolniveau, aan bod.

Sprekers

Wouter Schelfhout is professor aan de Antwerp School of Education. Hij geeft les aan de lerarenopleiding en doet onderzoek naar school(HRD)beleid/ontwikkeling/leiderschap en (vak)didactiek. Hij is voorzitter van onderzoeksgroep Didactica,  co-voorzitter van het Centrum Nascholing Onderwijs (CNO) en co-voorzitter van het Vlaams Forum voor Onderwijsonderzoek (VFO).

Els Tanghe is lerarenopleider in de educatieve masteropleiding van de Antwerp School of Education, Universiteit Antwerpen. Ze is inhoudelijk medewerker en lesgever bij Centrum Nascholing Onderwijs, Universiteit Antwerpen. Els doctoreert op de effectiviteit van professionaliseringinitiatieven voor leiderschaps- en schoolontwikkeling.


Sessie I.5: CEO2, Volop voluit voor competent schoolleiderschap

(Bart De Lathouwer - Arteveldehogeschool en Eva Lemay – Taborgroep)

In deze workshop wordt het verhaal verteld van het professionaliseringstraject waar de onderzoekers met 70 schoolleiders binnen 10 samenwerkingsverbanden gedurende twee jaar aan het werk gingen. Ze trekken hierbij de kaart van het belang aan medewerkersbeleid. Er wordt samen aan de slag gegaan met het materiaal dat gemaakt werd om het leren van schoolleiders te stimuleren. We werken met de ‘onelinerbox’ en beklimmen de 10 cols van de schoolleider.

Sprekers

Bart De Lathouwer is opleidingsverantwoordelijke, trainer en docent in de bachelor-na-bachelor Schoolontwikkeling van Arteveldehogeschool. Hij was projectleider van het project CEO².

Eva Lemay is consultant Talent & Organisatie bij Taborgroep, een netwerkorganisatie van sociale ondernemingen en scholen uit Oost- en West-Vlaanderen. Binnen het project CEO² begeleidde zij enkele samenwerkingsverbanden.



Parallelsessies met praktijkvoorbeelden, deel II


Sessie II.1: Expeditie O: Samen krachtig op weg naar onderwijskundig leiderschap met collectief leren als hefboom

(Yves Molenaers en Ronny Vanderspikken - OVSG)

Aan de basis van het project, Expeditie O, ligt de wetenschappelijk onderbouwde visie op schoolleiderschap. Schoolleiders hebben immers een zeer grote impact op de kern van het onderwijsproces en op het pedagogisch-didactisch handelen in de klas. In dit traject hechten we veel belang aan verbinding maken binnen en tussen deelnemende teams omdat dit een belangrijke hefboom is voor verandering van de klaspraktijk. We gaan collectief ‘leren’ leren om effectiever schoolbeleid te voeren. We doen dit met de kernteams van de scholen en niet enkel met de leidinggevenden.

Sprekers

Ronny Vanderspikken bouwde zijn carrière uit als leerkracht en schoolleider, in de verschillende onderwijsnetten en -koepels. Hij werkt tevens als consult en coach voor BsideS. 

Yves Molenaers bouwde zijn carrière uit als leerkracht, coördinator en schoolleider. Vervolgens verliet hij het schoolniveau om als projectmanager en beleidsadviseur aan de slag te gaan. Later ging hij ook bij het schoolbestuur aan de slag als beleidsadviseur en beleidscoördinator.  

Yves & Ronny werkten 2 jaar samen als projectbegeleiders in 8 samenwerkingsverbanden van telkens 5 scholen binnen Expeditie O. Dit thema nemen ze beiden nog op binnen de schoolleidersopleiding van OVSG.


Sessie II.2: Ontwikkelen van effectief schoolleiderschap 

(Yves Larock, Anne De Smet en Caroline Robert – Schoolmakers)

Er wordt toegelicht hoe in het leertraject ‘Je school leiden in complexe omstandigheden’ in zeven leergroepen op weg gegaan werd met schoolleiders. Er wordt ingezoomd op het wetenschappelijk onderbouwde model van 'effectief schoolleiderschap'. De deelnemers ervaren hoe dit model, als rode draad van het leiderschapstraject, toeliet om vanuit de noden van de schoolleiders met hen aan de slag te gaan.

Sprekers

Anne De Smet doorzwom diverse professionele waters voor ze in 2021 als coach voor Schoolmakers koos. Daar was ze intens betrokken bij het 2-jarig leertraject ‘Je school leiden in complexe omstandigheden’. In die periode begeleidde ze 4 teams van schoolleiders. Haar interesse gaat uit naar leiderschaps- en schoolontwikkeling en verbindend schoolklimaat.

Yves Larock staat in scholen en andere onderwijsorganisaties in voor organisatiecoaching, intensieve leertrajecten en (dag)workshops. Voor hij in 2014 Schoolmakers mee oprichtte, was hij directeur bij Stichting Lodewijk de Raet, een gespecialiseerde instelling voor volwassenenvorming. Yves bevindt zich het liefst op het kruispunt van school- en leiderschapsontwikkeling. 

Caroline Robert besliste in 2020 om haar jarenlange expertise in diverse contexten en organisaties in te zetten om ook andere organisaties te begeleiden.  Van 2020 tot 2023 werkte ze als organisatiecoach bij Schoolmakers waar ze onder meer 2 teams van schoolleiders begeleidde binnen het leertraject ‘Je school leiden in complexe omstandigheden'. Ze kijkt met een systemische en verbindende bril naar leiderschaps- en organisatieontwikkeling.


Sessie II.3: Samen-Scholing: praktijkonderzoek voor sterk onderwijskundig leiderschap

(Charlotte Struyve en Merlyn Schoors – VIVES, Steven Mannens - POV)

Met het project Samen-Scholing werd gestreefd naar het versterken van het onderwijskundig leiderschap op school via praktijkonderzoek en collectief leren. In deze workshop wordt uitgelegd hoe het project werd opgezet en wordt ingegaan op verschillende inzichten met betrekking tot het behalen van onze doelstellingen en de cruciale randvoorwaarden voor succes.

Sprekers

Charlotte Struyve is als onderzoeker verbonden aan de Hogeschool VIVES, met expertise in professionele ontwikkeling van leraren en schoolleiders. Steven Mannens is als pedagogisch begeleider verbonden aan de begeleidingsdienst van POV, met expertise in veranderprocessen, gedeeld leiderschap, teamwerk en Lesson Study.

Merlyn Schoors is als docent pedagogische wetenschappen verbonden aan de Hogeschool VIVES, met expertise in zorg en diversiteit.


Sessie II.4: Schoolleiderschap ondersteunen, ontwikkelen en versterken: professionaliseren met impact op de praktijk.

(Mieke Ceyssens - SG Provinciaal en Stedelijk Onderwijs Limburg, Yannick Noppe - Katholiek Onderwijs Vlaanderen en Ria De Sadeleer – Odisee)

In deze workshop exploreren de deelnemers het concept dat in LOOV (Leiderschap Ondersteunen Ontwikkelen Versterken) werd gehanteerd: methodieken die teamleren versterken, inbreng van externen met onmiddellijke transfer naar de praktijk en tussentijdse procescoaching. In de workshop kan je zien hoe formele samenwerkingsverbanden lerende netwerken kunnen worden.  

Sprekers

Mieke Ceyssens is pedagoge, haar werkervaring situeert zich vooral in het buitengewoon onderwijs. Sinds een vijftal jaar is ze pedagogisch stafmedewerker voor de ‘Scholengemeenschap voor het Provinciaal en stedelijk onderwijs Limburg’.

Yannick Noppe was 20 jaar schoolleider in het secundair onderwijs en startte een vijftal jaar geleden als pedagogisch begeleider in Katholiek Onderwijs Vlaanderen met focus op leiderschap en organisatieontwikkeling.

Ria De Sadeleer is als pedagoge ruim twintig jaar lerarenopleider en coördinator van de BanaBa Schoolontwikkeling. Haar expertise situeert zich op het domein van praktijkonderzoek, coaching en schoolontwikkeling. Op de hogeschool Odisee professionaliseert ze de opleidingshoofden in curriculumvernieuwingswerk. 

Yannick en Ria volgden de opleiding Sociocratie 3.0, waarvan diverse methodieken in LOOV werden ingezet.


Sessie II.5: Collectief leidinggeven in en rond Brussel (COLIBRU)

(Vicky Willegems, Eva Lauwers en Karolien Silverans - team Onderzoekende School?!)

Het project COLIBRU richtte zich op het versterken van onderwijskundig leiderschap in grootstedelijke context. Schoolleiders kozen prioriteiten, doorliepen een onderzoekscyclus en reflecteerden via professionele leergemeenschappen op praktijkproblemen. Omwille van een grote instabiliteit in schoolteams herzagen scholen hun prioriteiten. Sprekers illustreren de evolutie van sturende naar ondersteunende rol van procesbegeleiders en delen praktijkvoorbeelden van op maat gemaakte begeleiding en de synergie tussen individuele ondersteuning en leergemeenschappen.

Sprekers

Het team van ‘Onderzoekende School’ bestaat uit prof. dr. Vicky Willegems, een onderzoeker-lerarenopleider en Eva Lauwers en Karolien Silverans, twee ervaren procesbegeleiders met achtergrond als leerkracht en schoolleider. Samen brengen zij onderzoek en praktijk samen, met de gedeelde ambitie om evidence-informed onderwijs op elke school te bevorderen.

Privacy

Bescherming van persoonsgegevens

Het Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming en het Agentschap Opgroeien gebruiken jouw persoonlijke gegevens om je inschrijving te registreren en om je te kunnen contacteren als dit hiervoor nodig blijkt.

In geen geval zullen wij de gegevens bekend maken aan derden, noch deze gebruiken of laten gebruiken voor commerciële doeleinden.

Verplichte en facultatieve informatie

Jouw naam, voornaam en e-mailadres moet je ons verstrekken, omdat deze gegevens noodzakelijk zijn voor de registratie. De andere gegevens zijn facultatief. Als je deze niet invult, heeft dit geen enkele invloed op de registratie.

Ontvanger(s)

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming
Departement Onderwijs en Vorming
Koning Albert II-laan 15
1210 Brussel

Verantwoordelijke

Katrijn Ballet
Katrien Vercruyssen 

Beveiliging

Wij hebben de nodige veiligheidsmaatregelen ingevoerd om het verlies, het onrechtmatig gebruik of de wijziging te voorkomen van persoonlijke gegevens.

Jouw rechten

Je kunt via mail aan dpo.dov@vlaanderen.be vragen welke persoonsgegevens we verwerken en je kunt ze laten verbeteren of verwijderen. We vragen dan een bewijs van jouw identiteit zodat we jouw gegevens niet meedelen aan iemand die er geen recht op heeft. Als je vragen hebt over de manier waarop we jouw gegevens verwerken, kun je contact opnemen met onze functionaris voor gegevensbescherming via mail aan dpo.dov@vlaanderen.be. Ben je het niet eens met de manier waarop we jouw gegevens verwerken, dan kun je je wenden tot de bevoegde toezichthoudende autoriteit. Ons beleid op het vlak van gegevensverwerking vind je op https://onderwijs.vlaanderen.be/departement-onderwijs-en-vorming.

Contact

Voor vragen over de studiedag ‘Collectief leren van schoolleiders: lessen uit onderzoek en praktijk’ en jouw inschrijving kan je contact opnemen met Liesbeth Van Geert – liesbeth.vangeert@ond.vlaanderen.be.